Xem sớm 〈Digger〉 của Tom Cruise: Không chỉ là một phim hài đen điển hình

Trái đất đang đứng trước nguy cơ diệt vong. Vì một người đàn ông. Digger Rockwell (Tom Cruise), người đứng đầu một công ty khai thác dầu, cười khẩy khi nghe nói có vết nứt ở giàn khoan tại Greenland. Chẳng bao lâu sau, cơ sở khoan ở đó phát nổ. Trước khi kịp thống kê thiệt hại, tảng băng vỡ do vụ nổ đã đe dọa toàn cầu. Digger — người suốt đời thao túng thế giới — sẽ xoay xở thế nào để vượt qua khủng hoảng này.

Sau khi gây chú ý với màn hợp tác giữa đạo diễn Alejandro González Iñárritu, người từng thực hiện 〈Birdman〉 và 〈The Revenant〉, cùng Tom Cruise, 〈Digger〉 được giới thiệu là một phim 'hài thảm họa'. Có thể khó tưởng tượng hài và thảm họa kết hợp thế nào, nhưng nhiều đạo diễn từng mỉa mai thời cuộc và cho ra đời những bộ hài thảm họa khá thành công. Vấn đề then chốt là đạo diễn Iñárritu đã xử lý thể loại hài thảm họa này như thế nào.

〈Digger〉 xét cho cùng thuộc loại hài đen điển hình. Phim mở đầu bằng những khung cảnh cổ điển gợi nhớ tới tác phẩm kinh điển 〈Citizen Kane〉; ngay sau đó, phim cho thấy Digger ám ảnh con mèo sắp chết tên Mary, rồi áp chế nhân viên báo cáo vết nứt ở giàn khoan bằng thái độ áp đặt, vẽ nên chân dung nhân vật một cách khá rõ rệt. Tom Cruise nhờ hóa trang và lối diễn phóng đại đã khắc họa Digger Rockwell như một nhân vật kiêu ngạo và ham thắng.

Trong thảm họa toàn cầu lan không kiểm soát, Tổng thống Compson (John Goodman) và chính quyền Mỹ cũng bị khắc họa theo lối châm biếm. Compson, chỉ cần thấy có nguy cơ phải chịu trách nhiệm, đã phủi tay: "Tại sao lại là lỗi của tôi?" và đẩy trách nhiệm bằng cách để mục sư tới cầu nguyện — một nhân vật ích kỷ và độc đoán. Bộ trưởng Quốc phòng thì cuống cuồng hỏi "Năng lực quân sự này để làm gì?", còn Phó Tổng thống yếu ớt, không thể đưa ra quan điểm thuyết phục. Dàn nhân vật này gợi nhớ những mô típ thường gặp trong các hài đen lấy chính trường làm bối cảnh. Đối lập với họ là tiến sĩ Ganesh (Riz Ahmed), người làm dưới trướng Digger nhưng có lương tâm, và Emma Rockwell (Sandra Hüller), em gái Digger đồng thời là người đứng đầu công ty năng lượng thay thế; họ cũng bị châm biếm nhưng đồng thời đóng vai trò giữ thăng bằng cho mạch truyện để câu chuyện không trượt hoàn toàn thành một mạch hài thuần túy.

Điều nâng tầm cho hài đen này là dấu ấn của quay phim Emmanuel Lubezki. Đạo diễn Iñárritu và quay phim Lubezki hội ngộ sau khoảng hơn 10 năm kể từ 〈The Revenant〉, và như hai phim trước (〈Birdman〉, 〈The Revenant〉) từng giúp họ giành giải Quay phim xuất sắc của Oscar, họ lại tăng cường cảm giác cấp bách và hài hước bằng kỹ thuật quay điêu luyện. Thêm vào đó, phim sử dụng nhiều đạo cụ và hiệu ứng mang nét tương đối 'analog' so với điện ảnh gần đây, hòa hợp với bối cảnh cổ điển tạo ra một hiệu ứng cộng hưởng độc đáo.

Tuy nhiên, 〈Digger〉 cũng bộc lộ giới hạn rõ ràng vì những đặc điểm cố hữu. Trước hết, kỹ thuật quay của Emmanuel Lubezki tập trung nhiều vào ống kính góc rộng và góc thấp để nhấn mạnh không gian theo ý đồ đạo diễn; điều này có thể trở thành rào cản đối với một số khán giả. Dù là sở trường của Lubezki và biến thành hình ảnh tinh tế, việc toàn bộ phim vận hành theo phong cách đó khiến cảm giác hơi ngộp hoặc cảm thấy lặp lại. Thêm nữa, như những hài đen khác, lượng thoại rất lớn, nên với người phải đọc phụ đề chắc chắn khó theo kịp hơn khán giả nói tiếng Anh. Trên màn hình IMAX, hai điểm này thậm chí có thể lộ rõ như nhược điểm; trong bối cảnh các rạp chiếu ngày càng đề cao phòng chiếu đặc biệt và màn hình cỡ lớn, đó biết đâu lại trở thành điểm bất lợi của phim.

Tuy nhiên, 〈Digger〉 vẫn có một khác biệt rất rõ mà bài viết này chưa đề cập. Trong giai đoạn quảng bá, yếu tố này hầu như được giữ bí mật; khán giả được khuyên nên đến rạp mà không tìm hiểu trước. Yếu tố đó có thể khiến một số người khó chịu, nhưng vì nó liên quan trực tiếp tới thông điệp của phim và là nét độc đáo riêng có, nên chính điều đó có thể là lý do đáng để xem 〈Digger〉. Chữ 'điển hình' ở đây chỉ áp dụng với những phần đã được công bố trước; giá trị thực sự của phim chỉ lộ ra sau khi xem. Đây là loại phim khiến người xem còn suy nghĩ khá lâu sau khi rời rạp. Phim sẽ khởi chiếu tại rạp từ ngày 3 tháng 10 — tức ngay sau chuyến thăm Hàn Quốc của đạo diễn Alejandro González Iñárritu và Tom Cruise.

+ Phim không có cảnh ẩn sau credit, nhưng vẫn nên nán lại ít nhất tới phần main roll của end credit.