Ngoại truyện phản diện xuất sắc có thể cứu vũ trụ DC trước những lo ngại về khủng hoảng: Cảm nhận sau buổi chiếu sớm ‘Clayface’ (+ có cảnh hậu danh đề không?)

Dù chỉ là tương đối, DC Studios rõ ràng có phần tự do hơn Marvel Studios. So với hãng phim bên cạnh đã miệt mài tiến lên sau khi thiết lập một vũ trụ thống nhất, DC Studios đã trải qua quá nhiều chuyện (dù phần lớn có lẽ là do chính mình gây ra). Giờ đây, trong quá trình vạch lại bức tranh lớn, hãng thường khai thác các tài sản trí tuệ theo nhiều hướng khác nhau. 〈Joker〉 năm 2019 và 〈The Batman〉 năm 2022 đã trở thành những tác phẩm tiêu biểu cho sự tự do ấy của DC Studios.

Và đến năm 2026, 〈Clayface〉 dường như cũng sẽ gia nhập hàng ngũ đó. Ra rạp ngày 21 tháng 10, 〈Clayface〉 đưa lên màn ảnh người thật phản diện Clayface ở thành phố Gotham, nơi Batman hoạt động. Thoạt nhìn, bộ phim gợi nhớ đến 〈Joker〉. Nhưng khác với tác phẩm lấy bối cảnh một thế giới hoàn toàn riêng biệt ấy, 〈Clayface〉 dù sao vẫn được thực hiện như một phần của vũ trụ DC. Bằng cách khắc họa mặt tối của vũ trụ này, đối lập với không khí có phần quá tưng bừng của các tác phẩm trước, phim góp thêm một mảnh ghép cho thế giới chung. Ngoại truyện phản diện đầu tiên của vũ trụ DC được triển khai ra sao? Dưới đây là cảm nhận sau buổi chiếu sớm.

Bi kịch, báo thù và phản diện

Câu chuyện mở đầu khi sự nghiệp của nam diễn viên Matt Hagen (Tom Rhys Harries) đang ở đỉnh cao. Vượt qua quá khứ khó khăn, Matt bắt đầu được công nhận đến mức tên anh được xướng lên tại hạng mục Nam diễn viên chính xuất sắc nhất của giải Oscar. Có lẽ vì nhất thời say men thành công, Matt sa vào lời quyến rũ của người tình một trùm mafia nổi tiếng tại một bữa tiệc và gây ra rắc rối. Với một diễn viên mà gương mặt là cả sự nghiệp, anh bị mafia rạch nát mặt. Thậm chí không thắng được vụ kiện, Matt còn phải gánh tiếng oan và rơi xuống tận đáy. Giữa lúc tuyệt vọng, anh đọc được bài báo về Caitlin Corr, người đã phát triển ‘nanocell’ có khả năng tự chữa lành khi được tiêm vào cơ thể. Anh khẩn khoản xin Caitlin thử nghiệm nanocell trên mình.

〈Clayface〉 có nét tương đồng với 〈Joker〉, bởi cả hai đều là ngoại truyện về phản diện. Dù nhân vật chính là phản diện, khán giả khó có thể đồng cảm ngay với một kẻ xấu; vì thế, bộ phim tạo cho anh ta một điểm tựa vừa đủ để người xem thấu hiểu hoặc thương cảm. Như Arthur Fleck phải vật lộn với hoàn cảnh bất hạnh và bệnh tâm thần, Matt Hagen cũng được khắc họa là người tự gây dựng sự nghiệp nhưng đánh mất toàn bộ tương lai chỉ vì một sai lầm nhất thời. 〈Clayface〉 gợi lòng thương cảm đến mức khó tin đây là câu chuyện khai sinh một phản diện, nhưng đồng thời đặt ra khoảng cách cần thiết bằng cách hé lộ Matt ngày càng trở nên ám ảnh. Ban đầu tưởng như chỉ cần lấy lại gương mặt, anh bắt đầu cố ý tìm đến trường quay bộ phim đã sa thải mình, phô trương bản thân trước mọi người. Vấn đề là quá trình chữa trị của anh không hoàn hảo và lại gắn với ‘tâm trí’.

Trong phim, nanocell đi vào cơ thể và chữa lành bằng cách tự sao chép các tế bào khác. Nói cách khác, sau khi được điều trị bằng nanocell, không chỉ gương mặt Matt thay đổi: ở thế giới vi mô không thể nhìn thấy, nanocell đã hòa vào cơ thể anh. Vì vậy, mỗi khi cảm xúc anh dao động, nanocell cũng biến động, khiến ngoại hình anh thay đổi hoàn toàn. Điều đó càng làm nỗi ám ảnh của Matt lớn thêm, để rồi bất chấp sự phản đối của Caitlin, anh sử dụng nanocell quá mức.

〈Clayface〉 tận dụng triệt để những biến đổi trên cơ thể Matt Hagen nhằm tạo kịch tính. Bộ phim làm nổi bật sắc thái kinh dị hiếm thấy ở dòng phim ‘siêu anh hùng’, một thể loại giờ đây có thể xem là chính thống. Từ cảnh mafia dùng dao rạch mặt Matt đến ca phẫu thuật tái tạo gương mặt, rồi khoảnh khắc làn da chảy xệ ngay khi anh tưởng mình đã được chữa khỏi, phim không hề che giấu mà phơi bày trực diện những hình ảnh dữ dội ấy. Qua đó, 〈Clayface〉 mang đến một bộ phim giật gân pha yếu tố kinh dị thể xác.

Thuộc một vũ trụ chung nhưng vẫn độc lập như một ngoại truyện

Điều đặc biệt ấn tượng là dù thuộc vũ trụ điện ảnh đang được triển khai, khán giả vẫn có thể thưởng thức bộ phim mà không gặp trở ngại. 〈Clayface〉 được cho là có liên hệ với loạt phim hoạt hình 〈Creature Commandos〉, nơi Clayface xuất hiện. Tuy nhiên, câu chuyện diễn ra trước các sự kiện của loạt phim đó, nên người xem hoàn toàn không cần biết về tác phẩm ấy. Mọi thông tin và diễn biến cần thiết đều có trong phim. Quan trọng hơn, thay vì ôm đồm vì muốn lặp lại thành công của 〈Joker〉, phim khôn khéo tập trung đúng mức vào sức hấp dẫn thể loại của một câu chuyện kinh dị thể xác và ngoại truyện phản diện. Có những khía cạnh đủ sức khơi lên thảo luận xã hội, nhưng phim không cố biến chúng thành diễn ngôn; thay vào đó, chúng được hòa vào câu chuyện để khán giả tự đặt câu hỏi và tìm lời giải của riêng mình.

Bộ phim cũng cho thấy sự cân nhắc kỹ lưỡng về cách tạo nỗi sợ và căng thẳng từ nhân vật Clayface. Phim không chỉ khai thác khả năng biến đổi gương mặt, mà còn gợi nỗi kinh hoàng từ nhiều dạng biến đổi cơ thể trong quá trình Matt trở thành Clayface. Những biến đổi ấy được gắn với tâm lý nhân vật và tương tác giữa anh với người khác, tạo nên cả ấn tượng thị giác lẫn dư vị lạnh người ở cuối phim.

Không thể không nhắc đến diễn xuất của dàn diễn viên. Gánh phần lớn câu chuyện và cảm xúc của phim, Tom Rhys Harries khiến khán giả vừa nhập tâm vừa dao động, đồng thời không bỏ lỡ những thoáng độc ác của một phản diện. Naomi Ackie, gương mặt quen thuộc với chúng ta qua vai Nasha trong 〈Mickey 17〉, cũng thể hiện trọn vẹn Caitlin Corr, nhà khoa học giằng co giữa đạo đức nghề nghiệp và sự tò mò khi ngày càng bị Matt thu hút. Diễn xuất của các vai phụ, từ David Dencik và Ruby Sear trong vai cặp đôi mafia đẩy Matt xuống đáy cuộc đời, đến Eddie Marsan và Max Minghella, cũng tiếp thêm sức nặng cho bộ phim.

Sau kết quả đáng buồn của tác phẩm trước đó là 〈Supergirl〉, những lo ngại về khủng hoảng đã sớm xuất hiện quanh vũ trụ DC. 〈Clayface〉 tạm thời đẩy lùi những lo ngại ấy. Sự ra đời của một phản diện nối tiếp tự nhiên từ bi kịch của một con người, diễn xuất xuất sắc làm câu chuyện thêm tỏa sáng, cùng lối dàn dựng tận dụng tối đa đặc trưng thể loại để giữ mắt khán giả trên màn ảnh: tôi mạnh dạn cho rằng 〈Clayface〉 sẽ cùng 〈Joker〉 trở thành những cái tên tiêu biểu của dòng phim ngoại truyện phản diện. Khán giả có thể xem 〈Clayface〉 từ ngày 21 tháng 10.

※ Phim không có cảnh hậu danh đề.