[Phỏng vấn] Lee Hwi-hyang: 'Nghe nói đây là vai chính điện ảnh đầu tiên sau 44 năm, tôi thấy rất ngại'

Trong phim, người cháu gái, vốn chưa từng thực sự bước vào đời, hỏi người bà đang ở chặng cuối cuộc đời: “Bà ơi, con người khổ đến bao giờ nữa?” Cả gia đình quyết định cùng bà đi du lịch, và lần đầu tiên trong đời họ có những cuộc trò chuyện sâu sắc. Chồng Chang-uk (Kim Jung-tae) mang danh đạo diễn phim nhưng thực chất thất nghiệp, con gái Yun-jin (Hong Jung-min) tin mình là ma cà rồng và rất mực nghiêm túc với cosplay, bố chồng Man-cheol (Nam Kyung-eup) là cựu binh từng tham chiến tại Việt Nam, và bà Sun-im (Lee Hwi-hyang) mắc sa sút trí tuệ — con dâu Young-ju (Seo Young-hee) là người vừa phải gánh vác sinh kế vừa chăm sóc tất cả. Bỗng một ngày, trung tâm bảo trợ thông báo họ không thể tiếp tục nhận chăm sóc bà Sun-im. Gia đình liền quyết định nhân dịp sinh nhật Sun-im tổ chức một chuyến đi ngẫu hứng đến Busan. Chiếc xe van cũ mượn vội chạy trên cao tốc càng lúc càng chông chênh, những mục đích thực sự và bí mật bị giấu kín của chuyến đi bắt đầu lộ diện từng chút một.

〈Chuyến du lịch gia đình〉 là lần đầu đóng chính trên màn ảnh rộng sau 44 năm sự nghiệp diễn xuất của nữ diễn viên vốn luôn được gắn mác “Tây hóa và tinh tế”, hay nói cách khác là ‘nữ hoàng màn ảnh nhỏ’ Lee Hwi-hyang. Trước đây khán giả quen thấy bà thủ những vai đàn bà mạnh mẽ, có khí chất hoặc những vai phản diện sắc lạnh; giờ bà vào vai một người già mắc sa sút trí tuệ. Với Kim Jung-tae, việc được ghi tên là đồng đạo diễn bên cạnh đạo diễn Jung Jong-seop cũng là một trải nghiệm mới. Kim Jung-tae vào vai con trai vô tích sự, ngờ nghệch nhưng là người xoa dịu những ký ức đau đớn của cha mẹ và kéo cả gia đình đi chuyến du lịch. Ở trung tâm của phim là ‘gia đình’. Thay vì nhấn mạnh bệnh sa sút trí tuệ hay bắt khán giả phải khóc, bộ phim hướng đến hình ảnh một gia đình ôm ấp những vết thương của nhau mà sống. Phóng viên đã có cuộc gặp với diễn viên Lee Hwi-hyang — người lần đầu đảm nhận vai bệnh nhân sa sút trí tuệ và nói rằng bà “tìm lại niềm vui diễn xuất” — cùng đạo diễn Kim Jung-tae, người muốn né tránh những lối mòn của các phim cùng đề tài để mang đến sự tươi mới.

Đối với diễn viên Lee Hwi-hyang, đây là vai chính trên màn ảnh rộng đầu tiên sau 44 năm. Trước hết phải nói là vai này khác hẳn so với những vai bà từng thể hiện. Điều gì khiến bà quyết nhận vai này?

Lee Hwi-hyang Nghe ai đó nói ‘‘đây là vai chính đầu tiên sau 44 năm’’, lần nào cũng thấy ngại quá. (cười) Suốt sự nghiệp diễn xuất tôi đã vào rất nhiều vai khác nhau. So với nhiều diễn viên khác tôi thấy mình có may mắn. Nhưng đến một lúc tôi liên tục bị đẩy vào các vai phản diện. Một vai thành công thì sau đó lại được yêu cầu đóng tiếp phản diện. Mấy chuyện này đôi khi không chỉ vì tác phẩm mà còn vì quan hệ trong nghề, nên nhiều khi mình không thể từ chối. Lâu dần, khi cứ dùng năng lượng cho các vai phản diện để tạo nhân vật, tôi nhận ra mình không còn thấy hạnh phúc nữa. Nếu ai đó hỏi tôi “khi nào bà hạnh phúc nhất?”, tôi luôn trả lời “lúc diễn”. Nhưng có lúc năng lượng cạn kiệt, rơi vào lối mòn, tôi đã nghĩ có lẽ mình nên dừng diễn. Tôi tự hỏi liệu tiếp tục cho khán giả thấy những vai như vậy có thật sự tốt không. Rồi vai người mẹ trong 〈Chuyến du lịch gia đình〉 đến. Đó là một nhân vật tôi chưa từng thử và hơn hết là một người mẹ mắc sa sút trí tuệ — điều đó khơi dậy khát khao thử thách ở tôi. Tôi quyết định nhận ngay, không do dự. Từ đó tôi bắt đầu học về sa sút trí tuệ và đã hoàn tất quay phim trong niềm vui thực sự.

Kim Jung-tae Về việc casting thì hầu như thống nhất toàn bộ. Có ý kiến là nên thử đề nghị bà Lee Hwi-hyang, và chúng tôi cũng lo không biết một diễn viên đã lâu được gắn với hình ảnh đô thị, thanh lịch liệu có nhận vai này không; nhưng đồng thời ai cũng tò mò. Khi bà vui vẻ đồng ý, tất cả đều reo hò.

Vì bà đóng vai người mắc sa sút trí tuệ, hẳn có trăn trở về mức độ hiện thực hóa các triệu chứng chứ?

Kim Jung-tae Trước khi nghĩ tới sẽ khắc họa các triệu chứng sa sút trí tuệ đến mức nào, điều quan trọng hơn là chúng tôi quyết nhìn Sun-im (Lee Hwi-hyang) như một người hàng xóm bình thường quanh mình. Sa sút trí tuệ chỉ là một trong những điều người mẹ, người bà, người vợ có thể trải qua khi đi về cuối đời. Theo sát cuộc đời như vậy, những biểu hiện do sa sút trí tuệ gây ra sẽ tự nhiên xuất hiện và dễ được chấp nhận. Vai người mắc sa sút trí tuệ cũng có thể rơi vào những khuôn mẫu, nhưng tôi nghĩ khi bà Lee Hwi-hyang diễn sẽ mang đến hình ảnh mới mẻ.

Nghe nói bà Lee Hwi-hyang đã nghiên cứu rất kỹ về sa sút trí tuệ.

Lee Hwi-hyang Tôi thực sự nghiên cứu rất kỹ. Tôi tới cả trung tâm dưỡng lão ở Busan, nơi phần lớn cảnh quay diễn ra, và tham dự những lớp hát dành cho người mắc sa sút trí tuệ. Qua tìm hiểu tôi thấy triệu chứng rất đa dạng tùy thuộc phần não bị tổn thương. Nếu trong phim chỉ lặp lại một triệu chứng thì sẽ thành hình ảnh một bệnh nhân sa sút trí tuệ quá đơn lẻ. Tôi nghĩ sẽ tốt nếu khán giả thấy được nhiều biểu hiện khác nhau để có thêm quan tâm tới căn bệnh này. Vì vậy tôi không hỏi hai đạo diễn từng cảnh một mà tự áp dụng các triệu chứng khác nhau cho từng phân đoạn. Ở cảnh này thì thế này, cảnh kia thì thế kia. Nghe nói khi bệnh chuyển sang mức nặng thì nhiều triệu chứng xuất hiện đồng thời. Tôi cố tìm triệu chứng phù hợp nhất với từng cảnh. Vấn đề ngôn ngữ cũng quan trọng, nên tôi sống cùng các chị ở Yeongdo, Busan gần một tháng để học giọng địa phương của Busan.

Trong dự án này, diễn viên Kim Jung-tae còn tham gia với vai trò đồng đạo diễn cùng Jung Jong-seop. Có thể nói là ông đã “thử sức” làm đạo diễn chứ?

Kim Jung-tae Thực ra tôi không nghĩ tới mức gọi là “thử thách” đâu. Chỉ là tôi cảm thấy mình nên làm một vài việc khác ngoài vai trò diễn viên trên trường quay. Quan trọng là bằng cách nào đó phải giúp được cho bộ phim. Nếu ví có mười cái chén cần rửa thì tôi rửa thêm một hai cái. Khi quay những cảnh của các diễn viên đàn em, tôi có vào vai chỉ đạo đôi chút; chỗ thuê địa điểm thời gian gấp gáp thì vì tôi nóng tính nên tự mình đứng ra sắp xếp nhanh. Tôi không điều hành trường quay như một đạo diễn dày dạn kinh nghiệm; tôi chỉ làm thêm những việc cần thiết tại hiện trường.

Điều gây ấn tượng là thái độ của những người xung quanh bệnh nhân sa sút trí tuệ trong phim. Khi bà đứng giữa đường trên chiếc xe máy, lúc đầu người lái xe tức giận nhưng khi biết tình trạng lại lo lắng hỏi “Sao thế?”, hay cảnh gặp những đứa trẻ đang hút thuốc. Nhìn chung những người xung quanh được khắc họa rất ấm áp, và đó là yếu tố quan trọng thể hiện rõ sắc thái của bộ phim.

Kim Jung-tae Đúng vậy, phần đó rất quan trọng. Chúng tôi có ý định cố gắng tạo ra khía cạnh hài hước, và như anh nói, muốn tránh những khuôn mẫu thông thường của phim về sa sút trí tuệ. Trong nhiều phim khi nhân vật mắc bệnh xuất hiện thường có cảnh mọi người la hét ‘‘Cái gì thế?‘‘ hay tỏ thái độ ghét bỏ, né tránh. Chúng tôi quay theo hướng ngược lại. Nếu khán giả thấy những cảnh đó vừa vui vừa dễ chịu thì chúng tôi rất mừng.

Lee Hwi-hyang Tôi cũng rất thích những cảnh ấy. Bây giờ là thời đại AI, mọi người sống như thể thấy mà không nhìn, thậm chí không biết hàng xóm là ai. Tôi hy vọng sự ấm áp trong phim sẽ chạm đến khán giả. Và khi quay tôi nhận ra, sa sút trí tuệ là bệnh mà nếu thiếu tình yêu gia đình thì rất khó để phát hiện và cùng nhau vượt qua. Vì vậy tôi muốn đưa tình yêu của gia đình và cái nhìn ấm áp từ những người xung quanh vào bộ phim.

▶ 〈Chuyến du lịch gia đình〉 Cuộc phỏng vấn với diễn viên Lee Hwi-hyang và đạo diễn Kim Jung-tae phần 2 sẽ tiếp tục.