[Phỏng vấn] Diễn viên Lee Hwi Hyang, đạo diễn Kim Jeong Tae của 《Chuyến đi của gia đình》: "Tôi tuyệt đối không muốn chỉ sử dụng chứng mất trí nhớ như một chất liệu" (2)

▶ Mời xem Phần 1 cuộc trò chuyện với diễn viên Lee Hwi Hyang và đạo diễn Kim Jeong Tae về 《Chuyến đi của gia đình》.

Ở khía cạnh một "phim gia đình", mối quan hệ giữa bà và cháu gái rất thú vị. Bà liên tục muốn ra ngoài vì mất trí nhớ, trong khi cháu gái dù tỉnh táo lại chỉ muốn ở trong nhà. Quá trình hai người trò chuyện — “Bà ơi, con người khổ đến bao giờ?” — rồi dần hiểu nhau rất ấn tượng.

Lee Hwi Hyang Tôi khi đọc kịch bản cũng rất ưng ý vì từng câu chuyện cá nhân chưa rõ của mỗi người trong gia đình đều được thể hiện tinh tế. Không chỉ cháu gái, con dâu (Seo Young Hee) cũng mang những nỗi niềm không dễ nói. Dù chỉ xuất hiện chốc lát, nhân vật tài xế xe tải trong phim cũng để lại ấn tượng. Ngay cả các diễn viên đảm nhận vai nhỏ đều có sự hòa hợp tuyệt vời, và hơn hết là tinh thần đồng đội rất tốt. Vì vậy đây không phải là bộ phim chỉ làm nổi bật riêng tôi; ai cũng như nhân vật chính cả, nên khi người ta nói 'vai chính đầu tiên sau 44 năm của Lee Hwi Hyang' tôi còn thấy ngượng. (cười)

Với tư cách đạo diễn, cảnh nào ông trăn trở nhất?

Kim Jeong Tae Cảnh tôi, với vai con trai ‘Chang-wook’, nghe tin báo tử của cha là cảnh khiến tôi băn khoăn nhất. Tôi đã suy nghĩ rất nhiều về cách biểu đạt cảm xúc đó. Tôi tin rằng diễn xuất phải xuyên thấu khán giả như mũi tên — không phải rải rác cảm xúc khắp nơi mà là đặt đúng một nhát chí mạng phù hợp với cảnh và cốt truyện. Tôi trăn trở làm sao biểu hiện được mối tình yêu-lẫn-hận dành cho người cha theo cách đó. Chúng tôi cũng tranh luận khá nhiều xem cảnh đó nên quay trong nhà hay ra bãi biển. Mặt trời đang lặn, nhưng tôi nghĩ cảm xúc đứng trước lần chia tay với người mình trân quý nhất có thể chạm đến người xem hơn nếu được thể hiện trong một không gian mở. Cuối cùng mọi người đồng ý và cảnh như bây giờ đã ra đời. Với vai trò đạo diễn phải thuyết phục mọi người xung quanh, đồng thời với vai trò diễn viên phải đẩy cảm xúc lên và thể hiện trực tiếp cảnh đó, nên đây là một trong những cảnh cá nhân cảm thấy khó khăn nhất.

Vì phim kể về một gia đình trải qua ba thế hệ, lịch sử gia đình cá nhân thường trùng khớp với ký ức của lịch sử hiện đại Hàn Quốc. Đặc biệt, cách bộ phim liên tục lặp lại ký ức về những người thân đã mất rất ấn tượng.

Kim Jeong Tae Tôi từng trải qua sự vắng mặt của một thành viên trong gia đình, và đó là điều không thể nào quên dù chỉ một khoảnh khắc. Nó khác hoàn toàn so với người chỉ gặp rồi chia tay. Nỗi mất mát của người đã từng sống cùng là nỗi đau và nỗi nhớ xuyên suốt cả cuộc đời. Nỗi nhớ đó còn hiện hữu trong từng thành viên gia đình. Cha có nỗi nhớ của cha, mẹ có nỗi nhớ của mẹ, con có nỗi nhớ của con. Mỗi nỗi nhớ lại có màu sắc và độ đậm nhạt khác nhau nên đôi khi họ va chạm với nhau. Tôi mong khán giả nhìn bộ phim này vượt ra ngoài câu chuyện một người mẹ mắc chứng mất trí nhớ cùng gia đình đi du lịch. Đây là phim về cảm xúc của những con người trong gia đình khi đối diện một cuộc chia ly đáng sợ mà ai rồi cũng có thể trải qua.

Lee Hwi Hyang Những cảm xúc đó đối với một người 'mẹ' thì khủng khiếp đến mức nào. Trong phim, nhân vật Sun-im luôn đi qua lại giữa quá khứ và hiện tại nên có rất ít khoảnh khắc cô có thể diễn tả sự mất mát đó bằng lời. Bà chỉ liên tục nói 'phải về nhà'. Bà cũng không thực sự biết vì sao phải về, và gia đình lại cảm thấy phiền phức. Trong ý thức mơ hồ ấy, nỗi mất mát về người thân còn đó như một chấn thương. Có cảnh bà trở về ngôi nhà từng sống và nhìn các đồ vật còn lưu dấu, rồi khóc. Chỉ với cảnh đó phải diễn tả trọn vẹn được cảm xúc của một người mẹ là điều rất khó. Dù buồn, tôi luôn nghĩ không nên bắt ép nỗi buồn.

Kim Jeong Tae Tôi cũng rất thích cảnh đó. Tôi mừng vì cảm xúc không bị giải thích dài dòng bằng lời mà được thể hiện bằng điện ảnh. Chi tiết và nhịp thở diễn của cô Lee rất tuyệt. Đó vừa là nỗi buồn vừa là nỗi nhớ, và theo cách nào đó còn rất đẹp. Thật sự tuyệt vời.

Ngay cả trong buổi phỏng vấn hôm nay, đạo diễn kiêm diễn viên Kim Jeong Tae vẫn gọi diễn viên Lee Hwi Hyang là 'mẹ' như ở phim trường. Hẳn ông đã là fan của bà từ lâu; khi làm việc cùng, hẳn có những khoảnh khắc khiến ông ngạc nhiên và khâm phục lại lần nữa?

Kim Jeong Tae Trong thế hệ chúng tôi, có ai lại không yêu thích nhân vật gây sốc Jelsomina do Lee Hwi Hyang thể hiện trong phim truyền hình 《Những năm tháng tham vọng》 (1990). (cười) Thực tế, được casting và làm việc cùng bà là một chuỗi những bất ngờ. Hơn cả việc thuộc thoại hoàn hảo, khả năng phân tích nhân vật của bà thật ấn tượng. Bà hoàn toàn đồng hóa với nhân vật. Thực tế bà còn giao mái tóc của mình cho một người chuyên cắt tóc cho bệnh nhân sa sút trí tuệ, và chuẩn bị phục trang rất kỹ. Khi thấy bà xây dựng nhân vật từ nội tâm tới ngoại hình một cách chu đáo như vậy, tôi thực sự ngạc nhiên. Đó đúng là 'gương mẫu của một diễn viên'.

Tôi biết diễn viên Lee Hwi Hyang thực tế là một người rất mê phim. Bà thích những phim nào?

Lee Hwi Hyang Tôi rất thích đạo diễn Aki Kaurismäki, người đã làm các phim như 《Lá rụng》 (2023), 《Người đàn ông không có quá khứ》 (2002), 《Cô gái nhà máy diêm》 (1989). Tôi thích phong cách hài đen của ông ấy: không bao giờ ép phải cười, kiềm chế đến phút cuối rồi cuối cùng khiến người xem bật cười lớn. Ông ấy thực sự là bậc thầy, bậc thầy thật sự.

Kim Jeong Tae Bà ấy mê phim và mê âm nhạc đến mức khiến tôi, với tư cách là đạo diễn kiêm diễn viên, thấy ngượng. Trong số những tác phẩm chúng tôi lấy làm tài liệu tham chiếu có phim do Julianne Moore đóng chính, 《Still Alice》 (2014). Tôi nghĩ đó là một bộ phim khá ít được biết đến, nhưng bà ấy đã xem rồi. Bà ấy nói dài về việc cuộc đời và triệu chứng của Julianne Moore khác với Sun-im, thật khiến tôi ngạc nhiên. Tài liệu tham chiếu dù sao cũng chỉ là tài liệu tham chiếu. Dù sao bà ấy mê phim đến mức có thể mở hẳn một kênh YouTube về phim cũng được.

Cuối cùng, mong khán giả khi rời rạp sau khi xem 《Chuyến đi của gia đình》 sẽ mang theo tâm trạng gì?

Lee Hwi Hyang Khi tôi quyết định tham gia sau khi đọc kịch bản, tôi đã nói với hai đạo diễn một điều: “Tôi tuyệt đối không muốn chỉ sử dụng chứng mất trí nhớ như một chất liệu.” Tôi không muốn đi vào những cảnh dễ đoán vốn xuất hiện trong nhiều phim về mất trí nhớ trước đây, và tôi mong bộ phim có thể thay đổi phần nào quan niệm của khán giả về căn bệnh này. Hơn nữa, trước đây tôi hầu như không xuất hiện trên chương trình truyền hình hay chương trình giải trí để quảng bá phim. Từ nhỏ tôi luôn tâm niệm diễn viên nên có chút gì đó bí ẩn. Nếu diễn viên xuất hiện khắp nơi, phơi hết bản thân ra thì người xem có thể có định kiến về họ bất kể họ tham gia tác phẩm nào. Vì vậy chiến lược của tôi từng là giữ 'bí ẩn'. Tôi không biết điều đó có hiệu quả hay không, nhưng lần này tôi quyết định sẽ làm tất cả những gì mình có thể. Tôi làm như thể đây có thể là phim cuối cùng của mình. Vì thế tôi muốn nỗ lực hết sức để nhiều người xem được bộ phim này.

Kim Jeong Tae Bà Lee Hwi Hyang đã nhiều lần nói trên phim trường rằng “《Chuyến đi của gia đình》 sẽ là phim cuối cùng của tôi”, và mỗi lần như vậy chúng tôi đều nói không được như thế. Bà còn nhiều điều để thể hiện, và chúng tôi vẫn luôn khuyên bà nên tiếp tục. Tuyệt đối không phải là phim cuối cùng. (cười)