Vì sao bản live-action 《Moana》 bám sát nguyên tác nhưng chưa bứt phá như kỳ vọng?

Maui đã trở lại màn ảnh. Bộ phim live-action 〈Moana〉 của Disney chuyển thể từ bộ phim hoạt hình cùng tên phát hành năm 2016. Tiếp nối cốt truyện nguyên bản về con gái thủ lĩnh Moana cùng nửa người nửa thần Maui trả lại ‘trái tim của Te Fiti’, bản live-action cũng đưa nguyên vẹn câu chuyện ấy lên màn ảnh. Đây là phim hoạt hình đầu tiên của Disney khai thác thần thoại Polynesia, từng thu về 700 triệu USD trên toàn cầu và, cùng với 〈Rapunzel〉 và 〈Frozen〉, đã hoàn chỉnh đội hình các nàng công chúa Disney thập niên 2010. Nhờ sức hút ấy, từ năm 2023 〈Moana〉 bắt đầu khởi động sản xuất bản live-action, gia nhập chuỗi dự án "Disney live-action".

Bộ phim ra rạp đúng vào dịp kỷ niệm 10 năm, tháng 7 năm 2026. Dwayne Johnson, người từng lồng tiếng Maui bản gốc, tiếp tục đảm nhận vai Maui trong bản live-action; tương tự như khi tuyển Auli'i Cravalho cho bản gốc, nhà sản xuất tổ chức buổi thử vai để chọn tân binh Catherine Lagaia vào vai Moana. Đạo diễn là Thomas Kail, người từng đoạt Tony cho hạng mục chỉ đạo vở nhạc kịch trên Broadway. Tuy nhiên, ở Hàn Quốc cũng như Bắc Mỹ, 〈Moana〉 sau khi ra rạp lại không nhận được phản hồi nồng nhiệt như bản hoạt hình. Tại Bắc Mỹ, phim thu 42 triệu USD tính đến hết cuối tuần mở màn — một kết quả gây bàn tán lớn vì gần tương đương đà phòng vé của 〈Snow White〉, bộ phim từng gây nhiều tranh cãi vào năm 2025. Vậy nguyên nhân nào khiến 〈Moana〉, dù kế thừa độ nổi tiếng của nguyên tác và có độ ăn khớp cao với bản gốc, lại rơi vào thế khó ngoài dự đoán? Tôi sẽ nhìn nhận kỹ từ góc độ người đã trực tiếp xem phim.

Quá giống nguyên tác

Trong quá trình đưa các phim hoạt hình của mình lên màn ảnh thật, Disney từng thử nhiều hướng khác nhau. Tiêu biểu là 〈Aladdin〉, khi Disney bổ sung ca khúc solo mới ('Speechless') cho Jasmine — nhân vật vốn có phần thể hiện ca khúc khá mờ nhạt trong bản gốc — để gia cố thêm tuyến truyện của cô. Dĩ nhiên cũng có những ví dụ bị chỉ trích vì can thiệp vào nguyên bản, như bản live-action 〈The Lion King〉 với phần xử lý ca khúc ('Be Prepared') bị chê, hoặc 〈Mulan〉 khi họ thay đổi cốt truyện đến mức gây tranh cãi. Dù vậy, trong nhiều trường hợp, việc thêm ý tưởng hay yếu tố mới được xem là cách để phiên bản live-action tự khẳng định so với nguyên tác.

Xét trên góc độ đó, 〈Moana〉 là một trong những bản chuyển thể bảo thủ nhất trong số các phim live-action dựa trên hoạt hình của Disney. Họ giữ gần như nguyên vẹn bản phối ca khúc và mạch truyện gốc, phần nào được ngầm báo hiệu bởi sự tham gia của Dwayne Johnson và Auli'i Cravalho — những gương mặt gắn liền với nguyên tác. Vấn đề là 〈Moana〉 vốn là một phim hoạt hình tương đối mới (phim ra mắt chỉ 10 năm trước, thậm chí năm 2024 còn có phần 2), nên những khán giả cuồng nhiệt đã xem nguyên tác nhiều lần. Với nhóm khán giả ấy, một bản chuyển thể gần như sao chép y nguyên đôi khi không đủ sức thuyết phục họ ra rạp với suy nghĩ "hãy lấy tiền của tôi". Dĩ nhiên, trong bối cảnh nhiều bản chuyển thể bị cáo buộc phá hỏng nguyên tác, việc trung thành cũng là món quà dành cho fan. Nhưng chính việc thiếu nâng cấp hoặc thêm yếu tố mới khiến bản live-action khó thu hút cả khán giả mới lẫn fan lâu năm. Dù trong phần credit cuối phim có ca khúc mới 'Along the Way' phần nào lấp đầy mong muốn, nhưng chỉ bấy nhiêu vẫn chưa đủ thoả mãn.

Cảm giác sợ hãi lấn át sự sảng khoái

Dù chuyển thể tương đối trung thành, rào cản lớn nhất của phiên bản live-action nằm ở hình ảnh biển cả. Bối cảnh Polynesia trong nguyên tác thể hiện được vẻ xanh mướt, rạng rỡ của đại dương; không chỉ biển, bầu trời và các điểm địa hình mang vẻ tự nhiên tươi mới cũng góp phần tạo nên tổng thể. VFX của 〈Moana〉 rõ ràng đáng khen, nhưng vẫn còn hạn chế nếu so với việc tái hiện trọn vẹn cảm giác tươi mát đặc trưng của hoạt hình. Nguyên nhân không hẳn là chất lượng VFX, mà là biểu đạt của hoạt hình khác với cảm quan cần cho phim thật. Ở những cảnh giông bão, bản gốc mô tả biển dâng lên ở mức vừa đủ để tạo cảm giác chuyển động; còn bản live-action mô tả sức mạnh của sóng và bọt biển một cách hiện thực hơn, nên dễ gây cảm giác kinh hoàng. Hơn nữa, dù là cùng một cảnh nhân vật rơi xuống nước, khán giả có khoảng cách tâm lý khác khi thấy nhân vật hoạt hình rơi so với diễn viên thật. Kết quả là cảm giác sảng khoái giảm đi trong khi yếu tố gây sợ được nhân lên, khiến hình ảnh tươi sáng và tinh thần phiêu lưu vui tươi của nguyên tác khó hòa nhập hoàn toàn vào 〈Moana〉.

Ưu và nhược điểm của Dwayne Johnson

Có thể suy đoán rằng quá trình đưa 〈Moana〉 lên bản live-action diễn ra nhanh phần nào nhờ ảnh hưởng của Dwayne Johnson. Anh thường đóng vai trò đầu tàu trong nhiều thương hiệu mình tham gia, và có thể muốn kéo dài sức sống của thương hiệu này. Khi chính anh đảm nhiệm vai Maui ở bản live-action, anh trở thành cả lợi thế lẫn hạn chế của phim: giọng nói quen thuộc phần nào làm dịu cảm giác lạ lẫm, nhưng mặt khác Dwayne Johnson không hoàn toàn trùng với hình tượng Maui trong nguyên tác. Dù có những lời bàn tán về 'tóc giả', nhân vật Maui vốn có vóc dáng đậm và nét láu lỉnh, tinh ranh; thân hình cơ bắp rõ rệt của Dwayne Johnson đôi khi biến nét duyên ấy thành cảm giác hơi lố, thậm chí gây cảm giác ngấy. Rõ ràng, một phần lớn sự chú ý dành cho bản live-action đến từ việc Dwayne Johnson gắn bó từ nguyên tác tới phiên bản thật, nhưng cũng không khỏi đặt câu hỏi: nếu không phải anh đóng Maui, bộ phim này sẽ ra sao?