Ridley Scott trở lại với ‘Dog Star: Hy vọng cuối cùng’, hậu tận thế pha road movie có đủ sức thuyết phục?

Ridley Scott trở lại rạp với tác phẩm mới 〈Dog Star: Hy Vọng Cuối Cùng〉, chuyển thể từ tiểu thuyết The Dog Stars của Peter Heller. Ở tuổi 88, ông vẫn chỉ đạo đoàn phim với tinh thần đầy nhiệt huyết. Lấy bối cảnh năm 2035, phim kể hành trình của một người đàn ông giữa thời đại nền văn minh sụp đổ do virus, và đặt vấn đề: dưới góc nhìn của Ridley Scott, một tác phẩm hậu tận thế pha road movie sẽ trông như thế nào? Một ngày trước khi công chiếu, vào ngày 25 tháng 8, tại suất chiếu báo chí do nhà phát hành tổ chức, bài viết này ghi lại cảm nhận về 〈Dog Star: Hy Vọng Cuối Cùng〉 (sau đây gọi tắt là 〈Dog Star〉).

Hig (Jacob Elordi) sống trong thế giới nơi nền văn minh đã sụp đổ do virus cùng người hàng xóm Bangley (Josh Brolin) và chú chó Jasper. Hig dành ngày tháng lái máy bay nhỏ để vận chuyển vật tư, trinh sát những kẻ xâm nhập và sinh tồn. Một ngày, anh nhận được một sóng vô tuyến bí ẩn phát từ ‘Grand Junction’. Dù không rõ ai gửi và liệu đó có phải là tín hiệu do con người phát hay không, Hig vẫn quyết lên đường theo tín hiệu đó.

〈Dog Star〉 mang nguyên khung truyện của thể loại thường gọi là ‘hậu tận thế’: nền văn minh đã sụp đổ sau đại dịch, và con người buộc phải liên tục di chuyển, phòng ngự để sinh tồn. Tuy nhiên, phim chủ ý tháo rời nhiều hình ảnh hậu tận thế tiêu biểu mà điện ảnh thể loại lâu nay xây dựng: thay vì mô tả việc hình thành những cộng đồng thay thế bằng mọi giá, tác phẩm cho thấy Hig vẫn quan tâm chăm sóc những người xung quanh nhưng không thực sự kết nối sâu sắc với ai ngoài Jasper. Vì vậy nửa đầu phim mở ra liên tiếp những phong cảnh nên thơ ít thấy trong dòng phim hậu tận thế thông thường: thành phố hoang tàn vẫn hiện diện, nhưng hình ảnh Hig bay qua, di chuyển từ nơi này đến nơi khác mang vẻ trong trẻo, gần như một phim tài liệu thiên nhiên hơn là bối cảnh tàn khốc quen thuộc của thể loại.

Khi máy bay hỏng và Hig buộc phải hạ cánh khẩn cấp, anh gặp hai cha con Pops (Guy Pearce) và Shima (Margaret Qualley), những người đang sống tại một trang trại. Khoảng thời gian ở đó đóng vai trò lớn nhất trong việc phản ánh tâm trạng và chuyển biến nội tâm của nhân vật chính. Tại đây, Hig dần bù đắp những cảm xúc mà Bangley, người luôn đặt sinh tồn lên hàng đầu, không thể đáp ứng; anh cho phép bản thân mở lòng hơn, và chính cảm xúc đó trở thành động lực để anh chuẩn bị rời đi tìm Grand Junction.

〈Dog Star〉 tái hiện một thế giới xoay quanh con người, đặt việc tiếp tục sinh tồn của họ làm trọng tâm thay vì chỉ phục vụ cảm giác khoái lạc của thể loại hậu tận thế. Phần hình ảnh, phần nhạc đệm tự nhiên cuốn khán giả vào và nhân đôi cảm xúc cho các phân đoạn, cùng diễn xuất chắc tay của dàn diễn viên, đem lại không khí trầm lắng cho thế giới phi văn minh này. Đồng thời, nhiều chi tiết còn gợi mở như những ẩn dụ về lịch sử và tham vọng của nước Mỹ: những phong cảnh nên thơ như biểu tượng cho “tổ ấm” mà người Mỹ quý trọng, còn diện mạo đa dạng của những kẻ tập kích gợi ra hình ảnh các cộng đồng từng đại diện cho mỗi thời kỳ trong văn hóa đại chúng. Điểm dừng ở Grand Junction càng làm rõ điều đó. Điều này cho thấy tham vọng của Ridley Scott: ông không chỉ kể về các mối quan hệ giữa người với người hay niềm hy vọng, mà còn gửi gắm những ham muốn mà nhiều người khao khát nhưng chưa đạt được trong lịch sử hiện đại.

Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra là liệu 〈Dog Star〉 có phải là một bộ phim xuất sắc hay ít nhất là một tác phẩm thỏa mãn kỳ vọng hay không. Bộ phim chủ yếu tìm sự khác biệt bằng không khí trữ tình và phong cảnh hữu tình. Vấn đề là nhịp điệu đó quá chậm đối với nhiều khán giả. Thay vì giải thích dày đặc, phim lựa chọn để lại nhiều khoảng trống nhằm thể hiện nỗi cô đơn và mất mát của Hig, nhưng dù có tính toán như vậy, phim khởi động quá muộn. Vì dồn công sức cho phần mở, phần sau lại nhanh đến mức dư thừa và khán giả không có đủ thời gian để cảm nhận sự catharsis tương xứng với công sức xây dựng nhân vật. Đồng thời, câu chuyện không phải lúc nào cũng cảm động đến mức thật sự day dứt. Điểm mạnh của tiểu thuyết gốc là khai thác sâu góc nhìn ngôi thứ nhất của Hig để miêu tả tính người trong hậu tận thế, nhưng phim khi chuyển thể lại giữ nguyên khuôn mẫu của drama nhân văn và thể loại hậu tận thế, khiến cảm giác hơi nhạt. Dĩ nhiên, những pha hành động táo bạo hay các màn đuổi bắt thoáng qua xua tan phần nào sự sáo mòn của cốt truyện, nhưng nếu khán giả đến xem vì mong chờ một “phim thể loại” thuần túy, họ có thể sẽ không thấy thỏa mãn hoàn toàn.

Rốt cuộc, 〈Dog Star〉 — một tác phẩm kết hợp hậu tận thế và road movie — chưa nhắm trúng điểm mạnh của bất kỳ thể loại nào. Ở góc độ hậu tận thế, phim tỏ ra quá trữ tình; ở góc độ road movie, sự chuyển hóa nhân vật trong hành trình chưa gây ấn tượng mạnh. Phải thừa nhận Ridley Scott vẫn cho thấy năng lực chỉ đạo qua những khung hình đẹp và cách chỉ đạo tạo ra sự căng thẳng. Tuy vậy, khán giả tìm đến phim có lẽ vẫn đặt nhiều kỳ vọng vào cái tên Ridley Scott. Xét ở phương diện đáp ứng mức kỳ vọng ấy, tác phẩm vẫn để lại cảm giác hơi nhạt. 〈Dog Star〉 khởi chiếu vào ngày 26 tháng 8.