Vì sao một series lại lưu hành dưới hai cái tên?

Tên gọi rất quan trọng; với phim, truyện tranh hay hoạt hình đại chúng, nhan đề quyết định tác phẩm có được nhớ ngay và nhớ lâu hay không. Nhan đề còn ảnh hưởng tới sức hút thương mại. Một cái tên phải dễ nhớ, lưu lại trong trí khán giả và phản ánh đúng nội dung để duy trì sức hút. Nhưng có những loạt tác phẩm vô tình lưu hành dưới hai cái tên khác nhau. Bài viết này điểm qua các tác phẩm có tên khác nhau trong và ngoài nước, trong đó có hai tác phẩm vừa công bố tác phẩm mới.

Meonjakgwi = Chiikawa

Gần đây, rạp chiếu ở Hàn Quốc thường xuất hiện một "bom tấn hoạt hình bất ngờ" mỗi năm, và năm 2026 có vẻ sẽ thuộc về 〈Phim điện ảnh Chiikawa: Bí mật đảo tiên cá〉. Tác phẩm ra rạp ngày 30 tháng 9 và chỉ sau một tuần đã vượt mốc 740.000 khán giả; kết quả đó lại gợi nhớ câu nói "sự dễ thương cứu rỗi thế giới". 〈Phim điện ảnh Chiikawa: Bí mật đảo tiên cá〉 dựa trên truyện tranh cùng tên, nhưng tréo ngoe là ở Hàn Quốc lại không tồn tại một phiên bản truyện tranh "cùng tên". Lý do là khi phát hành bản dịch, tựa được đặt là 「Meonjakgwi」.

「Meonjakgwi」 là tựa phát hành tại Hàn Quốc (bản phiên âm tiếng Hàn) và là viết tắt của một cụm tiếng Hàn mang nghĩa "một thứ gì đó nhỏ và dễ thương". Có thể nghe lạ khi dùng ngôn ngữ nói và viết tắt để đặt tựa, nhưng bất ngờ là cái tên này được coi là một bản dịch trung thực của tựa gốc. Tựa gốc "Chiikawa" cũng là cách rút gọn từ cụm tiếng Nhật Nanika chiisakute kawaii yatsu (何か小さくてかわいいやつ), nghĩa là "một thứ gì đó nhỏ và dễ thương"; vì vậy bản dịch gần như giữ nguyên ý nghĩa của nguyên tác. Tuy nhiên, trong nguyên tác tên nhân vật trùng với tựa đề (eponymous), còn phiên bản Hàn thì tên tác phẩm không trùng với tên nhân vật, khiến một số người tiếc nuối.

Khi tác phẩm trở nên phổ biến ở Hàn Quốc và các nhân vật nổi tiếng hơn chính tên tác phẩm, người ta bắt đầu dùng tựa gốc 'Chiikawa' nhiều hơn. Không chỉ với phim điện ảnh lần này, các cửa hàng pop-up và gian hàng cố định gần đây cũng ưu tiên gọi là 'Chiikawa' thay vì 'Meonjakgwi'. Vì vậy, trừ khi nhắc tới truyện tranh nguyên tác, phần lớn nơi đều ghi là 'Chiikawa'.

Resident Evil = Biohazard

Bạn quen thuộc với 'Resident Evil' hay 'Biohazard'? Câu hỏi này thường phân biệt người trả lời là fan phim hay fan game. Công chiếu ngày 17 tháng 9, 〈Resident Evil: Đêm thứ 0〉 là bản tái khởi động (reboot) cho loạt phim live-action 'Resident Evil' trước đây. Dòng phim được khán giả Hàn Quốc biết đến với tên 〈Resident Evil〉 bắt đầu từ năm 2002 và kết thúc với tổng cộng 6 phần vào năm 2016. Loạt phim do Milla Jovovich đóng chính từng bị chỉ trích là "hoàn toàn khác nguyên tác" nhưng vẫn được yêu thích nhờ đẩy mạnh yếu tố hành động; sau đó, năm 2021 có 〈Resident Evil: Raccoon City〉 chuyển thể theo hướng gần nguyên tác hơn. Khi tác phẩm đó để lại kết quả không mấy ấn tượng, câu chuyện tiếp tục với một tác phẩm nằm giữa chuyển thể nguyên tác và cốt truyện mới: 〈Resident Evil: Đêm thứ 0〉.

Với những người chỉ nghe nhắc đến nguyên tác mà chưa tìm hiểu kỹ, cái tên 'Resident Evil' có thể gây bối rối, vì ở Hàn Quốc không có tác phẩm mang tên đó. Thực tế, tên nguyên tác là 'Biohazard'. Loạt game tiêu biểu của hãng Capcom, 'Biohazard', ra mắt năm 1996 và đến nay gồm 9 phần chính, 4 bản làm lại và hơn 10 spin-off — một series dài và cực kỳ nổi tiếng. Lý do 'Biohazard' trở thành 'Resident Evil' ở Hollywood là vấn đề nhãn hiệu: khi phát hành ở Mỹ đã có một ban nhạc cùng tên đăng ký nhãn hiệu, nên khi phát hành toàn cầu tên đã được đổi thành 'Resident Evil'; từ đó cả loạt được gọi bằng tên này. Ở Hàn Quốc, do gần Nhật Bản và không có tranh chấp nhãn hiệu 'Biohazard', game được phát hành với tên gốc, nên người bắt đầu bằng game thường quen với tên 'Biohazard'. Ngược lại, người biết đến qua phim lại quen với tên 'Resident Evil'.

Zootopia = Zootropolis

Không chỉ Capcom gặp vấn đề với nhãn hiệu. Disney cũng từng phải thay tên phát hành vì vướng nhãn hiệu, như với phim hoạt hình 〈Zootopia〉. Tựa đề kết hợp 'Zoo' (vườn thú) và 'Utopia' (xứ sở tưởng tượng) để tóm gọn ý tưởng về một nền văn minh nơi các loài động vật cùng sinh sống. Sau khi ra mắt, bộ phim trở thành hit toàn cầu và từ đó trở thành một tên riêng.

Tuy nhiên, 'Zootopia' không được phép dùng ở mọi quốc gia vì ở một số nơi từ này đã được đăng ký nhãn hiệu, nên bộ phim phải ra rạp với một tên khác. Ở nhiều nước châu Âu, trong đó có Anh, nơi không thể dùng 'Zootopia', phim được đổi tên thành 〈Zootropolis〉. Tên này cũng mang ý liên tưởng tương tự, ghép 'Zoo' và 'Metropolis' (đại đô thị). Nếu 'Zootopia' nêu bật nền văn minh nơi các động vật đã xã hội hóa, thì 'Zootropolis' lại hợp lý theo lý do khác: bộ phim tập trung vào các sự kiện xảy ra trong một đại đô thị. Nếu bạn tìm 〈Zootopia〉 ở châu Âu, hãy thử tìm bằng 〈Zootropolis〉.