‘Look Back’ bản người đóng: Giữ tinh thần nguyên tác, tinh tế hơn ở từng chi tiết

Chỉ trong 5 năm, manga ngắn 「Look Back」 đã trở thành hiện tượng toàn cầu. Tác giả Fujimoto Tatsuki công bố truyện ngắn này vào năm 2021, kể về cuộc gặp gỡ giữa Fujino Ayumu, người vẽ truyện, và bạn cùng lớp Kyomoto — người có năng khiếu vẽ vượt trội nhưng từ chối đến trường — rồi những sự việc xoay quanh họ. Ngay sau khi ra mắt, tác phẩm được ca ngợi và giành vị trí số 1 bảng xếp hạng dành cho nam giới trong cuộc bầu chọn “This Manga Is Amazing!” của năm đó; sau đó, dưới bàn tay đạo diễn Oshiyama Kiyotaka cùng Studio Durian, câu chuyện được chuyển thể thành hoạt hình và gây tiếng vang toàn cầu vào năm 2024. Một người khác cũng bị mê hoặc bởi 「Look Back」 là đạo diễn Koreeda Hirokazu — một trong những đại diện tiêu biểu của điện ảnh Nhật Bản. Với tâm niệm “không thể không làm”, Koreeda Hirokazu đã đưa tác phẩm này lên màn ảnh rộng. Bài viết dưới đây ghi lại cảm nhận về 〈Look Back〉 sau suất chiếu báo chí dành cho phát hành vào ngày 28 tháng 9.

Khi có tin sẽ sản xuất 〈Look Back〉, điều khiến fan cũ băn khoăn nhất là “liệu có thể kéo dài thành phim chiếu rạp được không”. Nguyên tác vốn chỉ là một cuốn truyện ngắn, và phiên bản hoạt hình năm 2024 cũng chưa đầy 1 giờ. Thời lượng được công bố cho bản điện ảnh là 100 phút, tức dài hơn khoảng 40 phút so với hoạt hình. Tuy vậy, điều đó không có nghĩa bản điện ảnh 〈Look Back〉 thay đổi nhiều so với tác phẩm gốc. Quá trình Fujino và Kyomoto gặp nhau để vẽ truyện và sự biến đổi trong mối quan hệ của họ hầu như được giữ nguyên. Sự chênh lệch rõ rệt về thời lượng chủ yếu đến từ nhịp điệu khác nhau giữa hoạt hình và phim thực, cùng với những miêu tả tinh tế của đạo diễn Koreeda Hirokazu.

Khi chuyển thể 〈Look Back〉, Koreeda Hirokazu đã tạo một số thay đổi. Điểm khác biệt tuy nhỏ nhưng gây ấn tượng là môi trường xung quanh Fujino được làm phong phú hơn. Ví dụ, có thêm vài đoạn đối thoại với giáo viên, hoặc cha mẹ của Fujino — vốn trong nguyên tác xuất hiện đôi khi như phông nền — được đưa vào xuất hiện thường xuyên hơn. Những nhân vật phụ bị lược bớt trong nguyên tác vì mục đích nghệ thuật hay để giảm khối lượng công việc của tác giả giờ xuất hiện dày hơn, khiến thế giới của 〈Look Back〉 trở nên thực tế hơn.

Điểm được ê-kíp chăm chút nhất là việc tái hiện chi tiết tỉnh Akita, nơi bộ phim lấy bối cảnh. Koreeda Hirokazu đã quay 〈Look Back〉 ngay tại quê hương của tác giả Fujimoto Tatsuki, tức tỉnh Akita (秋田県) ở vùng Tohoku. Họ gần như dành trọn một năm cho công việc quay phim tại đó. Koreeda Hirokazu có hai tác phẩm mới năm 2026, 〈Con cừu trong hộp〉 và 〈Look Back〉; điều này không phải do ông làm phim nhanh mà là kết quả trùng hợp khi ông dành một năm để quay 〈Look Back〉. Việc ở lại Akita suốt 1 năm nhằm ghi lại thời gian mà Fujino và Kyomoto cùng trải qua, đồng thời bắt trọn hình ảnh hai người thay đổi và lớn lên trong khung cảnh thiên nhiên quanh họ. Dù khán giả có thể chia rẽ trong đánh giá về bộ phim, phong cảnh Akita trên màn ảnh nhiều khả năng vẫn sẽ khiến hầu hết người xem trầm trồ.

So với nguyên tác, bản điện ảnh 〈Look Back〉 chăm chút hơn đến môi trường xung quanh và cũng dành nhiều tâm huyết cho chất liệu trung tâm của tác phẩm: truyện tranh. Hai diễn viên chính Deguchi Natsuki và Makita Aju đã luyện vẽ truyện thực tế trước khi quay, và trong phim hai nhân vật thảo luận về công việc vẽ kỹ hơn so với các phiên bản trước. Với những khán giả trung niên từng mơ thành họa sĩ truyện tranh một lần trong đời (đặc biệt là thời kỳ trước khi có tablet), bộ phim có thể gợi lại nỗi hoài niệm. Vì vậy, ngoài những cảnh thiên nhiên, phim còn bắt âm thanh trong phòng nhỏ một cách tỉ mỉ — tiếng ngòi bút chạm vào giấy, tiếng ngòi bút thấm mực lướt theo nét phác thảo, tiếng các dụng cụ nghề nghiệp hoạt động trên tay tác giả — gần như ở mức ASMR. Chỉ đạo âm nhạc Bando Yuta cũng đưa những âm thanh này vào OST của phim, nên chính những âm thanh môi trường ấy góp phần củng cố cảm xúc của 〈Look Back〉 và để lại ấn tượng cho khán giả.

Tuy vậy, dù có nhiều miêu tả tinh tế, khó khẳng định rằng 〈Look Back〉 vượt trội hơn các phiên bản trước. Điều này chủ yếu do tính chất của phương tiện truyền tải: trong truyện tranh hay hoạt hình, việc lược bỏ hay nhấn nhá dễ thực hiện và dễ chấp nhận hơn, còn phim ảnh vẫn phải ghi lại những gì tồn tại thực tế. Vì vậy Koreeda Hirokazu tiết chế các thủ pháp máy quay và lối dàn dựng phóng đại để đi sâu vào cảm xúc tác phẩm; điều này có thể khiến fan của nguyên tác cảm thấy phần nào nhạt nhẽo. Nhất là ở cao trào — cấu trúc cơ bản vẫn giống nhưng cách dàn dựng khác hẳn — khán giả đến xem với kỳ vọng về một bản người đóng bám sát nguyên tác có thể sẽ tiếc nuối. Ngược lại, người kỳ vọng một “Look Back theo phong cách Koreeda” cũng có thể thấy bản chuyển thể này hơi thiếu đột phá so với phong cách quen thuộc của ông.

Dù vậy, bản điện ảnh 〈Look Back〉 tôn trọng cảm xúc nguyên tác và tái hiện chúng trên màn ảnh, đồng thời truyền tải vẻ đẹp đặc trưng thông qua cảnh quan Akita được ghi lại rộng mở, âm thanh hòa nhập tự nhiên vào hình ảnh và sự hòa quyện của bốn diễn viên chính. 〈Look Back〉 sẽ ra rạp vào ngày 8 tháng 10.