Đã có cả bản người đóng… ‘Look Back’ khác manga và hoạt hình ở điểm nào?

Hiếm tác phẩm nào được chuyển thể qua nhiều hình thức trong thời gian ngắn như vậy như 「Look Back」. Ra mắt năm 2021 và từng đứng hạng 1 trong bảng xếp hạng 'This Manga Is Amazing!' (bảng dành cho nam), 「Look Back」 là truyện ngắn của tác giả Fujimoto Tatsuki; sau khi được đưa lên màn ảnh hoạt hình vào năm 2024, tác phẩm tiếp tục được thực hiện thành phim người đóng vào năm 2026. Đặc biệt, phiên bản người đóng lần này do Koreeda Hirokazu đảm nhiệm kịch bản và đạo diễn, khiến bộ phim thu hút sự chú ý lớn, được đánh giá chắc chắn là một trong những tác phẩm được mong đợi nhất của năm.

Ngày 27 tháng 9, phim người đóng 〈Look Back〉 được chiếu tại Hàn Quốc trong buổi công chiếu dành cho báo chí và nhà phân phối. Người viết, đã tiếp cận cả truyện ngắn gốc và bản hoạt hình, nhận thấy phim 〈Look Back〉 giữ nguyên cốt truyện gốc nhưng điều chỉnh nhịp cảm xúc theo hướng phù hợp với điện ảnh. So với bản hoạt hình, bộ phim dài hơn khoảng 40 phút; dưới đây là những phần được bổ sung so với các phiên bản trước.

Thế giới của "chúng ta", chúng ta trong một thế giới

Truyện ngắn của Fujimoto Tatsuki, 「Look Back」, kể về Fujino Ayumu, học sinh tiểu học vẽ manga, và quãng thời gian cậu trải qua khi gặp Kyomoto, một học sinh bỏ học nhưng vẽ xuất sắc hơn hẳn. Dài khoảng 140 trang, tác phẩm mô tả tình bạn đầy ngưỡng mộ giữa hai người, cách mối quan hệ của họ thay đổi theo thời gian và tâm trạng của những người theo đuổi con đường sáng tạo, nên đã nhận được nhiều sự yêu thích.

Trái với dự đoán, phim người đóng 〈Look Back〉 không thêm vào một sự kiện hay chi tiết lớn nào mà cố gắng phục dựng nguyên mẫu câu chuyện. Dù vậy, thời lượng tăng thêm khoảng 40 phút phản ánh việc phim mô tả tỉ mỉ hơn so với các phiên bản trước. Sự khác biệt đáng chú ý nhất là cách phim khắc họa những nhân vật xung quanh Fujino. Trong truyện và hoạt hình, trừ phần đầu, Fujino hầu như xuất hiện cùng Kyomoto hoặc một mình trong hầu hết các cảnh; cả hai nhân vật là học sinh tiểu học nhưng hầu như không có miêu tả về gia đình. Chỉ thi thoảng chị gái của Fujino nhắc đến cha mẹ, và đời sống hằng ngày của Fujino chỉ hiện diện làm phông nền. Phim 〈Look Back〉 đã bổ sung phần này: mẹ Fujino thường chuẩn bị đồ ăn vặt và đôi khi lặng lẽ ngồi nhìn con vẽ; cha cậu thỉnh thoảng ghé qua, đùa giỡn rồi đưa cho những gợi ý có thể làm chất liệu.

Không chỉ vậy, giáo viên của Fujino và học sinh phụ trách căng-tin cũng được thêm cảnh khen ngợi truyện tranh của Fujino — những chi tiết nhỏ nhưng góp phần tạo động lực cho cậu. Những mô tả này không làm thay đổi cốt truyện căn bản, nhưng giải thích vì sao Fujino có thể giữ được niềm yêu thích với manga ngay cả trước khi gặp Kyomoto. Việc Kyomoto nhắc đến bà mình cũng cho thấy, dù sống cô độc, cậu vẫn thuộc về một thế giới riêng quanh mình chứ không hoàn toàn tách biệt. Cảnh biên tập viên do ngôi sao Suda Masaki đảm nhận có nhiều lời thoại hơn không chỉ tận dụng tên tuổi anh mà còn phù hợp với cách phim xử lý nhân vật này. Nếu truyện tranh hay hoạt hình có thể bỏ ngỏ nhiều chi tiết, thì điện ảnh nổi bật ở khả năng khắc họa đầy đủ nhân vật và môi trường xung quanh; 〈Look Back〉 bổ sung các mối quan hệ và, về mặt hình ảnh và âm thanh, mở rộng toàn bộ thế giới nơi họ đang đứng, từ đó gợi lên nhiều tầng cảm xúc hơn.

※ Phần dưới đây tiết lộ kết thúc của nguyên tác và phim người đóng.

Từ nghệ thuật tạo hình thuần túy đến hoạt hình

Một điểm miêu tả thay đổi về Kyomoto là cảnh cậu quyết định theo học trường đại học ngành nghệ thuật tạo hình thuần túy. Trong tác phẩm gốc, cuốn tuyển tập tranh mà Kyomoto xem được mô tả là 'thế giới bối cảnh hội họa', nhưng trong phim, cuốn ấy được đổi thành tuyển tập tranh của Oga Kazuo, người phụ trách bối cảnh tại Studio Ghibli. Chi tiết này liên hệ trực tiếp với phần dàn dựng cuối phim. Trong phòng Kyomoto, Fujino thấy những tác phẩm cậu ấy từng làm. Những bài tập đó đều là khoảnh khắc Kyomoto diễn dịch lại thời gian cậu đã có cùng Fujino; chúng cho thấy rõ ràng quãng thời gian ấy ấm áp và tràn đầy niềm vui. Điều này tương đồng nhưng khác tông so với cảnh Fujino tìm thấy và đọc truyện tranh của mình trong phòng Kyomoto ở nguyên tác. Về cơ bản, vẫn ngụ ý Kyomoto lưu giữ ký ức về thời gian với Fujino, nhưng phim nhấn mạnh rằng cậu đang chuyển thể ký ức đó theo cách riêng của mình, và Kyomoto cũng đã trưởng thành sau cuộc chia tay với Fujino.

Điều này cũng liên quan đến việc Fujino chụp nhiều bức ảnh khác nhau để đưa cho Kyomoto. Những bức ảnh Fujino trao là cách bảo tồn khoảnh khắc. Nhận những bức ảnh ấy, Kyomoto đưa không gian đó vào truyện tranh, ghi lại những khoảnh khắc đã được 'đóng băng'. Nhưng hoạt hình (và điện ảnh) không thể đóng băng thời gian; chúng buộc thời gian phải chảy, và chính sự trôi chảy đó là thẩm mỹ của chúng. Thực tế rằng Kyomoto đã rời đi và không thể giữ lại là điều tác phẩm thể hiện. Sau khi Fujino nhìn thấy dấu vết thời gian Kyomoto để lại, cậu ngồi xuống bàn và tiếp tục vẽ truyện tranh. Việc Koreeda Hirokazu khi chuyển thể lên người đóng nhắc trực tiếp đến 'Studio Ghibli' — xưởng phim hoạt hình nổi tiếng nhất thế giới — là để gợi ý về ý niệm hoạt hình trong bối cảnh đó. Những thời khắc đẹp rồi cũng trôi qua, và chính vì vậy con người cần biết cách buông bỏ. Trường đoạn hoạt hình ấy không chỉ là một màn hồi tưởng đơn thuần mà còn được ghép từ chính những hình ảnh Kyomoto đã vẽ, như một cách để nội tâm hóa quãng thời gian ấy và bước tiếp; có thể nói toàn bộ suy nghĩ về ký ức, thời gian và mối quan hệ của Koreeda Hirokazu, người làm phim trong nhiều năm, đã thấm vào đây.