[Hộp nhạc của Chu A-young] Jim O'Rourke và 'Eureka', điểm khởi đầu của hành trình trong 〈Eureka〉

Trong 〈Eureka〉, đạo diễn Aoyama Shinji dựng nên một hành trình đường trường, nơi những con người sống sót sau bạo lực lần tìm khả năng chữa lành và tái sinh. Các nhân vật trong phim, vốn là nạn nhân sống sót sau một vụ khủng bố làm đứt gãy cuộc sống thường nhật, lên đường để thoát khỏi sang chấn. Aoyama Shinji nói: "Bộ phim này là một thứ cầu nguyện dành cho những người hiện đại đang tìm lại dũng khí để tiếp tục sống… Tôi muốn ghi lại quá trình họ khởi hành chuyến hải trình tìm phục sinh khi đứng trên mép vực của tuyệt vọng." Ở điểm khởi hành của chuyến hải trình ấy là bản nhạc 'Eureka' của Jim O'Rourke. Trong quá trình viết kịch bản, đạo diễn đặt đĩa than album 'Eureka' của Jim O'Rourke lên mâm đĩa và nghe đi nghe lại, từ đó hoàn thiện không khí chung và mạch chủ đề của phim. Tựa phim cũng được lấy từ bài chủ đề cùng tên trên album, cho thấy âm nhạc ấy là nguồn cảm hứng chủ đạo với ông. Ca khúc 'Eureka' của Jim O'Rourke cũng được đưa vào phim, giữ vai trò như phần gốc rễ của tác phẩm.

Jim O'Rourke — nghệ sĩ đổi mới của âm nhạc đương đại

Sinh năm 1969 tại Hoa Kỳ, nhạc sĩ Jim O'Rourke là một nghệ sĩ tiên phong trong dòng nhạc indie và avant-garde. Ông hoạt động đa phương diện với vai trò nhà soạn nhạc, nhà sản xuất, kỹ sư mixing và mastering, xây dựng một thế giới âm nhạc rộng lớn không bị giới hạn vào một thể loại nhất định, từ avant-garde, rock, jazz đến ambient. Nổi lên từ cảnh nhạc Chicago, khi là thành viên của Gastr del Sol ông khẳng định vị thế qua các sáng tác post-rock và nhạc thí nghiệm. Trong khi mở rộng ranh giới của âm nhạc thử nghiệm, ông cũng thực hiện nhiều công việc mang tính đại chúng. Trong giai đoạn 1999-2005, Jim O'Rourke là thành viên chính thức của ban nhạc huyền thoại Sonic Youth, chỉ đạo toàn bộ quá trình sản xuất album. Ông cũng được ghi nhận ở thể loại indie rock với những giai điệu gần gũi, có tính đại chúng. Như vậy, các tác phẩm của ông luôn đạt đến một điểm cân bằng tinh tế giữa phương pháp tiếp cận thử nghiệm và yếu tố đại chúng.

Jim O'Rourke cũng hợp tác với nhiều đạo diễn điện ảnh trong công việc làm nhạc phim. Ông cùng Sonic Youth đồng sáng tác nhạc cho bộ phim Demonlover của Olivier Assayas (2002), và sáng tác nhạc cho bộ phim United Red Army của đạo diễn lập dị người Nhật Wakamatsu Koji (2007). Ông còn tham gia với vai trò cố vấn âm nhạc cho School of Rock (2003). O'Rourke còn được ca ngợi với loạt album solo mang tên các bộ phim của Nicholas Roeg: 'Bad Timing', 'Eureka' và 'Insignificance'. Trong đó album 'Eureka', vốn là nguồn cảm hứng cho Aoyama Shinji, vẫn được coi là bản thu được ca ngợi nhất của Jim O'Rourke.

Vớt lên từ mép vực tuyệt vọng

Phát hiện nhỏ

Với ca khúc 'Eureka', Jim O'Rourke giữ nguyên gốc rễ âm nhạc thí nghiệm trong quá khứ nhưng đồng thời phô bày rõ nét cảm giác pop. Tiếng organ và phần đàn guitar acoustic tạo nên bầu không khí yên bình. Trên nền đó, âm thanh ambient tối giản và mang tính psychedelic trải khắp bản nhạc, thể hiện triệt để kỹ thuật tiên phong của O'Rourke trong việc phân mảnh và phân tích âm thanh, đem lại cảm giác mơ hồ như thôi miên cho người nghe. Sự hòa hợp giữa những yếu tố khác biệt này góp phần xây dựng không khí chung của phim, nói về hy vọng chữa lành thông qua giao tiếp trước những góc tối nhuốm bạo lực của xã hội. Về thể loại, 'Eureka' thuộc chamber pop (một thể loại kết hợp những giai điệu thân thuộc của nhạc đại chúng với nhạc thính phòng cổ điển), và phần phối khí cho nhiều nhạc cụ là điểm nổi bật. Các âm sắc đa dạng dệt nên những lớp âm thanh dày dặn nhưng tinh tế, tăng chiều sâu cho bản nhạc. Phần phối khí này đem đến một trải nghiệm vừa nghe vừa nhìn, như những cảnh quan nhuốm tông sepia dần được phủ thêm màu sắc phong phú; điều đó nối tiếp với đoạn kết khi bộ phim rũ bỏ tông màu sepia để chuyển sang màu sắc.

Ca khúc 'Eureka' được đưa vào phim như một mốc chuyển cảm xúc then chốt. Bài nhạc cất lên ở cảnh Makoto (Yakusho Koji) và Kozue (Miyazaki Aoi), lúc này là hai người còn lại trên hành trình, cùng hướng về bờ biển. Khi đến nơi, Kozue bước xuống biển và gọi người anh Naoki (Miyazaki Masaru) để cho xem biển. Naoki và Kozue, thông qua một thiết lập mang màu sắc phi hiện thực của bộ phim, chia sẻ những giác quan với nhau; dù xa cách, họ trò chuyện qua nội tâm. Naoki, người phải trả giá cho hành vi giết người, sau khi tách khỏi Kozue đã cầu xin cô hãy cho anh thấy biển bằng đôi mắt của cô, như thể đôi mắt cô là đôi mắt của anh. Bị cám dỗ bởi bạo lực và tự đẩy mình vào tội ác giết người, Naoki khao khát được thanh tẩy và cứu rỗi qua Kozue, người vẫn giữ được sự tinh khiết. Cảnh Kozue bước vào biển như một nghi thức thanh tẩy dành cho những người bị tổn thương bởi bạo lực. Bản 'Eureka' của Jim O'Rourke, với những mảnh âm thanh ambient ấm áp và rực sáng, ôm lấy họ một cách dịu dàng khi họ cố gắng cắt đứt vòng xoáy bạo lực và hướng tới sự sống. Giai điệu đơn giản lặp lại, rồi dần dâng cao và biến đổi, tạo xúc cảm tráng lệ, như báo trước kết thúc hùng vĩ của hành trình này. Sau quá trình thanh tẩy, Kozue mới thật sự thoát khỏi câm lặng kéo dài ở cuối phim và buông bỏ những mảnh ký ức bị thương. Aoyama Shinji với bộ phim 〈Eureka〉 và Jim O'Rourke với ca khúc 'Eureka' không tìm thấy một khám phá vĩ đại kiểu Archimedes, mà là phát hiện một tia sáng mỏng manh mà những người bị tổn thương vớt lên từ mép vực của tuyệt vọng.