Lời tri ân Shaw Brothers và Golden Harvest dành cho Lý Tiểu Long: “Tuyệt đỉnh Kung Fu” tái chiếu sau 20 năm ②

※ “Tuyệt đỉnh Kung Fu” tái chiếu sau 20 năm: tiếp nối bài viết thứ nhất.

Vượt lên trên tình yêu dành cho hai đạo diễn phim võ hiệp vĩ đại Trương Triệt và Hồ Kim Thuyên, Châu Tinh Trì còn dành tình cảm cho Lý Tiểu Long, ngôi sao tầm cỡ thế giới, và nhà văn Kim Dung, bậc thầy tiểu thuyết võ hiệp. Trước hết, Lý Tiểu Long là người mà Châu Tinh Trì vẫn luôn gọi là thần tượng bất biến của mình. Không cần phải kể riêng danh sách những bộ phim trực tiếp bắt chước ông, như 〈Đỗ Thánh〉 (1990), 〈Tân Tinh Võ Môn〉 (1991), bởi cái bóng của Lý Tiểu Long hiện diện trong hầu hết nhân vật do Châu Tinh Trì thủ vai. Trong 〈Tân Tinh Võ Môn 2〉 (1991), anh vào vai một võ sĩ, khoác bộ đồ thể thao màu vàng mang tính biểu tượng của Lý Tiểu Long và bước lên võ đài vuông.

​

Để sử dụng trong 〈Tuyệt đỉnh Kung Fu〉 những tên gọi xuất hiện trong tiểu thuyết võ hiệp của Kim Dung, như Cáp Mô Công, Nhất Dương Chỉ, Dương Quá, Tiểu Long Nữ và Thần điêu đại hiệp, Châu Tinh Trì đã trả phí bản quyền 10.000 nhân dân tệ cho mỗi tên, tổng cộng 60.000 nhân dân tệ. Nhưng bộ phim không chỉ nhắc đến các môn võ. Đến cuối phim, đạo diễn võ thuật Nguyên Tường, em trai của đạo diễn võ thuật Nguyên Hòa Bình, xuất hiện trong vai khách mời, bán truyện võ hiệp cho một đứa trẻ xa lạ. Từ trái sang phải là “Thiên Thủ Thần Quyền”, “Hàng Long Thập Bát Chưởng”, “Cửu Dương Thần Công”, “Nhất Dương Chỉ” và “Độc Cô Cửu Kiếm”. Tình cảm Châu Tinh Trì dành cho Kim Dung—người được cho là có mối quan hệ thân thiết với anh ngoài đời—rất sâu đậm. Anh từng đóng vai Vi Tiểu Bảo trong 〈Lộc Đỉnh Ký〉 (1992), bộ phim chuyển thể từ tác phẩm của Kim Dung; đưa Hàng Long Thập Bát Chưởng vào 〈Vua ăn mày〉 (1992); và trong cảnh thi nấu ăn của 〈Thần ăn〉 (1996), anh còn giới thiệu món “Cơm Ám Nhiên Tiêu Hồn”, lấy cảm hứng từ chưởng pháp Ám Nhiên Tiêu Hồn Chưởng.

​

Trên hết, giá trị của 〈Tuyệt đỉnh Kung Fu〉 nằm ở chỗ phim tái hiện trơn tru và xuất sắc những môn võ do Kim Dung sáng tạo, vốn chưa từng được thể hiện trọn vẹn trong nhiều phim truyền hình và điện ảnh trước đây. Vì vậy, lời Châu Tinh Trì gọi 〈Tuyệt đỉnh Kung Fu〉 là “giấc mơ tuổi thơ được tái hiện” quả có lý. Cáp Mô Công—tuyệt kỹ của Tây Độc Âu Dương Phong trong tiểu thuyết 〈Anh hùng xạ điêu〉, với cách vận nội công như con cóc rồi phát lực bùng nổ trong chớp mắt—được Hỏa Vân Tà Thần (trong phụ đề khi phim chiếu tại Hàn Quốc được ghi là “Dã Thú”) thi triển hoàn hảo. Châu Tinh Trì từng thử dùng Cáp Mô Công trong 〈Thần ăn〉, nhưng khác biệt giữa hai bộ phim thật khó tưởng tượng. Còn có Đạn Cầm Thần Công, môn võ truyền nội lực vào tiếng đàn cổ để tấn công, và việc hai vợ chồng chủ tiệm ở xóm Chuồng Heo, Nguyên Hoa và Nguyên Thu, được xây dựng thành Dương Quá và Tiểu Long Nữ trong tiểu thuyết 〈Thần điêu đại hiệp〉, cũng cho thấy tình yêu đặc biệt dành cho nguyên tác. Chẳng hạn, trước khi Dã Thú xuất hiện, hai sát thủ anh em phiêu bạt sử dụng Đạn Cầm Thần Công đã được gọi lại bằng tên ban đầu là “Cầm Ma Song Sát”. Họ mang theo đàn cổ nên mới có tên “Cầm Ma Song Sát”. Dĩ nhiên, cũng có người gọi họ là “Geomun Song Sát” vì cây đàn giống với đàn geomun của Hàn Quốc. Trong phần danh đề cuối phim, hai người lần lượt được ghi là “Người chơi đàn cổ 1” và “Người chơi đàn cổ 2”.

​

Một trong những cảnh xúc động nhất là khi ba cao thủ ẩn danh ở xóm Chuồng Heo đánh bại băng Đầu Rìu. Vợ chồng chủ nhà, Nguyên Hoa và Nguyên Thu, chỉ đứng ngoài quan sát; còn ông chủ tiệm may Triệu Chí Lăng, phu khuân vác Thích Hành Vũ và chủ tiệm bánh bao Đổng Chí Hoa đã có một trận quyết đấu khiến người xem nghẹn lòng. Triệu Chí Lăng trông như một thợ may nhút nhát, rụt rè, nhưng khi xóm Chuồng Heo lâm nguy, ông thi triển Hồng Gia Thiết Tuyến Quyền. Trước đây, ông từng đóng những vai phụ trong các phim Thành Long như 〈Xà hình điêu thủ〉 (1978) và 〈Long thiếu gia〉 (1985). Đặc biệt, món binh khí phòng thủ gắn trên cánh tay ông chính là thứ từng xuất hiện trong 〈Xà hình điêu thủ〉. So với ông chủ tiệm may và chủ tiệm bánh bao, Thích Hành Vũ là một phu khuân vác khỏe mạnh; khi hợp sức với hai người, anh thi triển Thập Nhị Lộ Đàm Thoái với những cú đá hoa mỹ. Trước đây, anh từng trực tiếp xuất hiện và biểu diễn trong chương trình MBC 〈Thử thách tuyệt vời〉 với vai một nhà sư Thiếu Lâm, sau đó góp mặt trong nhiều phim hành động, trong đó có 〈Đạo hỏa tuyến〉 (2007). Đổng Chí Hoa thoạt nhìn chỉ là một ông chú bán đồ ăn bình dị, ít nói và chăm chỉ; nhưng khi xóm Chuồng Heo lâm nguy, ông cũng cầm gậy thi triển Ngũ Lang Bát Quái Côn. Trước đây, ông từng tham gia 〈Đại Thượng Hải 1937〉 (1987) của Trương Triệt. Đạo diễn Trương Triệt từng muốn đào tạo ông thành ngôi sao kế tiếp của Khương Đại Vệ, Địch Long và Trần Quán Thái, nhưng giấc mơ ấy đã không thành hiện thực.

​

Nếu thường khái quát võ thuật Trung Hoa thành Nam quyền Bắc thoái (quyền là tay, thoái là chân), còn binh khí phổ biến nhất là côn pháp, thì ba người đã kết hợp tinh hoa võ thuật Trung Hoa, hợp thành thế chân vạc để bảo vệ Trại Cửu Long. Rồi đến trận quyết đấu cuối cùng, Châu Tinh Trì tạo nên một dấu chấm hết vĩ đại. Sau khi rong ruổi qua những bộ phim của Lý Tiểu Long, Kim Dung, Trương Triệt và Lưu Gia Lương, cuối cùng Châu Tinh Trì gửi lời tri ân sau chót đến Hồ Kim Thuyên, bậc thầy vĩ đại của điện ảnh võ hiệp Hồng Kông. Lương Tiểu Long ngã xuống, giả vờ đầu hàng rồi tấn công Châu Tinh Trì, giống như Hàn Anh Kiệt trong 〈Hiệp nữ〉 (1969). Cảnh niết bàn thiêng liêng trong 〈Hiệp nữ〉, khi ánh mặt trời rọi phía sau đầu vị sư tăng do Kiều Hoành thủ vai, nay được tái hiện phía sau đầu Châu Tinh Trì, sau hơn 30 năm. Rồi bàn tay Phật “Như Lai Thần Chưởng” vươn lên: đây thực sự là một trường đoạn tình yêu cao cả nhất, vượt qua dòng sông mênh mông của phim võ hiệp để băng qua cả lịch sử điện ảnh Hồng Kông. Dẫu vậy, Châu Tinh Trì vẫn là Châu Tinh Trì. Trong cảnh cuối, sau khi bay lên, anh không thể tránh khỏi đà nhảy yếu dần, rồi nhẹ nhàng giẫm lên lưng đại bàng một cách duyên dáng và khiến người xem bật cười bằng tiếng “quác quác”. Thế giới của Châu Tinh Trì—nơi hiện thực và siêu thực đan xen, nhại lại và tri ân chỉ cách nhau gang tấc, hành động và hài kịch soi chiếu nhau như gương rồi không ngừng mở rộng—đã vượt khỏi sự giải trí bình dân để đạt đến tầm vóc của một bậc thầy cao quý.

​

Trong khi đó, câu thoại nổi tiếng đầu tiên của 〈Tuyệt đỉnh Kung Fu〉 là lời Châu Tinh Trì thốt lên: “Thời đại bóng đá qua rồi”. Khi phim bắt đầu, quả bóng của đám trẻ đang đá bóng bay về phía Châu Tinh Trì. Anh làm nổ tung nó rồi nói câu ấy, như thể muốn bảo khán giả hãy quên bộ phim trước đó của mình, 〈Đội bóng Thiếu Lâm〉 (2001). Châu Tinh Trì tự nhại chính mình và phô diễn hết sức sở trường nhại phim trong 〈Tuyệt đỉnh Kung Fu〉. Một cảnh nhại khác cùng câu thoại đáng nhớ xuất hiện khi một trong các cao thủ hy sinh trong lúc bảo vệ Trại Cửu Long. Người chủ tiệm bánh bao để lại lời trăng trối: “Sức mạnh càng lớn, trách nhiệm càng cao”. Đây cũng là câu nói của Ben Parker (Cliff Robertson), chú của Peter Parker (Tobey Maguire), trước khi qua đời trong 〈Người Nhện〉 (2002). Trong lòng Châu Tinh Trì, vô số cao thủ của Shaw Brothers và Golden Harvest đều là những siêu anh hùng từng cố gắng bảo vệ Hồng Kông.