[Tại hiện trường Liên hoan phim quốc tế Busan (BIFF)] “Không phải lỗi của mẹ ruột” — lời thú nhận đầu tiên của đạo diễn Sørensen của phim ‘Homesick’… Sự thật về 56 trường hợp hồ sơ nhận con nuôi bị làm giả

Lần theo huyết thống thất lạc qua lăng kính của một người xa lạ

Đạo diễn Taekyung Tanja Inwol Sørensen, người được nhận làm con nuôi sang Đan Mạch khi mới 2 tháng tuổi vào năm 1982, đã đến Liên hoan phim quốc tế Busan lần thứ 31 với bộ phim tài liệu tự truyện ‘Homesick: Ở tận cùng biển cả’, kể về hành trình truy tìm cội nguồn của chính mình. Cô là một trong 56 người được nhận làm con nuôi đã được ‘Ủy ban Sự thật và Hòa giải’ thừa nhận bị xâm phạm nhân quyền, sau khi phát hiện hồ sơ nhận con nuôi của mình bị làm giả thành hồ sơ trẻ bị bỏ rơi. Hành trình dài của cô nhằm gửi tới người mẹ ruột ở Hàn Quốc thông điệp tha thứ và an ủi — “Đó không phải lỗi của mẹ” — cuối cùng đã được đưa ra trước công chúng trên màn ảnh.

Sinh ra tại Hàn Quốc, cô được một cặp vợ chồng da trắng người Đan Mạch điều hành trạm xăng nhận làm con nuôi và lớn lên với cái tên ‘Tanja Sørensen’. Là người châu Á duy nhất lớn lên tại một ngôi làng nông thôn Đan Mạch, nơi địa hình bằng phẳng không có lấy một ngọn núi, cô tất yếu phải trải qua những trăn trở sâu sắc về ‘bản sắc’ của mình.

Đối mặt với sự thật bị chôn vùi trong im lặng bằng chiếc máy quay

Cô từng muốn hỏi cha mẹ nuôi và mẹ ruột ở Hàn Quốc về nguồn gốc của mình, nhưng không nhận được câu trả lời đầy đủ. Cha mẹ nuôi lần lượt qua đời từ sớm, còn mẹ ruột cắt đứt mọi liên lạc sau vài lần trao đổi thư từ. Để khôi phục những ký ức rời rạc, đạo diễn Sørensen tự cầm máy quay, phỏng vấn các thành viên gia đình ở Đan Mạch như cậu, dì và anh chị em cùng cha khác mẹ, qua đó trực diện đối mặt với những vết thương quá khứ mà cô từng né tránh.

Cô kể lại: “Tôi có vô số điều muốn nói với mẹ ruột ở Hàn Quốc, nhưng cuối cùng liên lạc đã bị cắt đứt trước khi tôi có thể nói hết. Điều tôi muốn nói nhất là toàn bộ bi kịch này tuyệt đối không phải lỗi của mẹ”. Là kết quả của quá trình ghi chép quyết liệt ấy, ‘Homesick’ vừa là bức thư tình đầy thương yêu gửi tới hai người mẹ, vừa là hành trình chữa lành nhằm hàn gắn những vết sẹo của một gia đình tan vỡ.

Quá khứ bị che giấu và sự làm ngơ của nhà nước, những vết thương chưa khép lại

Tác phẩm của đạo diễn Sørensen không dừng ở câu chuyện đơn thuần về ‘tìm về cội nguồn’. Cô kiên trì đào sâu vào bối cảnh mang tính cấu trúc đã đẩy mình vào hoàn cảnh cực đoan là bị cho làm con nuôi. Kết quả, cô phát hiện sự thật gây chấn động: hồ sơ nhận con nuôi của mình đã bị làm giả thành hồ sơ ‘trẻ mồ côi’ để phục vụ lợi ích kinh tế của một cá nhân nào đó và sự thuận tiện về hành chính.

Cô chính thức gửi trường hợp của mình tới Ủy ban Điều tra và Giải quyết các vấn đề quá khứ vì Sự thật và Hòa giải khóa 2. Kết quả điều tra của ủy ban chính thức xác nhận hành vi ‘xâm phạm nhân quyền’ ở cấp nhà nước, trong đó trẻ thất lạc bị biến thành trẻ mồ côi trong quá trình cho nhận con nuôi ở nước ngoài. Tổng cộng 56 người được nhận làm con nuôi, trong đó có đạo diễn Sørensen, đã đạt được kết quả có ý nghĩa khi được nhà nước xác nhận những thiệt hại tương tự.

Ánh nhìn lạnh lùng dành cho các bà mẹ đơn thân và câu hỏi về nguồn cơn bi kịch

Tuy nhiên, bức tường hiện thực vẫn rất cao. Chính phủ Hàn Quốc và Đan Mạch chưa đưa ra bất kỳ khoản bồi thường thực chất nào, trong khi ngay cả sau khi công bố kết quả điều tra sự thật, các nạn nhân vẫn chưa được bảo đảm đầy đủ quyền tiếp cận thông tin nhận con nuôi gốc của mình. Đạo diễn Sørensen chỉ trích: “Ngay cả sau thông báo của ủy ban, vẫn không có thay đổi hay cải thiện mang tính thể chế nào”, đồng thời lên tiếng: “Quyền ‘tiếp cận thông tin’ về hồ sơ nhận con nuôi phải được bảo đảm như một quyền cơ bản của con người, đồng thời cần sớm thiết lập thủ tục khôi phục các quyền công dân bị tổn hại và cơ chế bồi thường thỏa đáng”.

Cô chỉ ra ánh nhìn áp bức và tiêu cực của xã hội Hàn Quốc đối với các bà mẹ đơn thân là nguyên nhân căn bản nhất của vấn đề ‘nhận con nuôi ở nước ngoài’. Việc người mẹ ruột buộc phải cắt đứt liên lạc cũng không tách rời khỏi định kiến xã hội đó. Người ta ước tính số trẻ em Hàn Quốc được đưa ra nước ngoài sau Chiến tranh Triều Tiên vào những năm 1950 lên tới khoảng 200.000, nhiều nhất thế giới.

“Tôi đoán lý do quyết định khiến mẹ ruột cắt đứt liên lạc với tôi là sự xấu hổ trước xã hội. Bởi vẫn tồn tại sự áp bức xã hội, coi việc sinh con khi là một bà mẹ đơn thân thay vì trong một gia đình có hôn nhân là điều đáng hổ thẹn. Nếu đây là một xã hội hoàn toàn đón nhận các bà mẹ đơn thân, vấn đề nhận con nuôi khổng lồ như vậy chắc chắn đã không xảy ra”.

Vượt qua biên giới để đến với thế giới, câu chuyện mới của cộng đồng diaspora

Qua lịch sử gia đình nhiều khúc quanh của chính mình, đạo diễn Sørensen đã sắc sảo chỉ ra một mặt tối của xã hội Hàn Quốc. Giờ đây, góc nhìn của cô đang mở rộng thành một thế giới quan lớn hơn. Mang trong mình bản sắc phức hợp, cô dự định tiếp tục đưa vào ống kính cuộc sống của những người rời quê hương và định cư như những người xa lạ.

Cô chia sẻ về dự án tiếp theo: “Chủ đề hiện tôi quan tâm sâu sắc nhất là ‘cộng đồng diaspora’”. Cô nói thêm: “Tôi mới chỉ ở giai đoạn đầu hình thành ý tưởng, nhưng muốn kể câu chuyện về các cộng đồng người Hàn Quốc đã bén rễ tại khu vực Nam Mỹ”.