[Phỏng vấn] 'Tình yêu có thể' Sul Kyung-gu①: “Tôi tham gia vì nếu không được đóng thì chắc sẽ ‘phát điên’... Ho-seok là người có cơ thể trở thành ngôn ngữ”

Một người chọn tự giãi bày thay vì để người khác lật mở lòng mình. Sul Kyung-gu định nghĩa nhân vật anh thể hiện như vậy. Một người dù không muốn bị nhìn thấu tâm can, nhưng nếu tấm chân tình cuối cùng cũng được thấu hiểu, anh có thể mở lòng cho người khác thấy. Ít nhất với người ấy, tình yêu hẳn đã là điều “có thể”.

Sau khi ra mắt tại một số rạp ở Hàn Quốc ngày 23/9, bộ phim 〈Tình yêu có thể〉 của đạo diễn Lee Chang-dong được phát hành trên toàn thế giới qua Netflix vào ngày 6/11. Phim kể về cuộc gặp gỡ giữa hai cặp vợ chồng: người công nhân bị sa thải Ho-seok (Sul Kyung-gu) và vợ anh, Mi-ok (Jeon Do-yeon), làm việc tại một nhà máy khẩu trang; cùng nữ đạo diễn phim tài liệu Ye-ji (Cho Yeo-jeong), người muốn ghi hình cuộc sống của họ, và chồng cô, Sang-woo (Zo In-sung). Qua đó, họ đối diện với những cuộc đời khác biệt và những ham muốn giấu kín. Từng hợp tác với đạo diễn Lee Chang-dong trong 〈Kẹo bạc hà〉 (2000) và 〈Ốc đảo〉 (2002), Sul Kyung-gu lần này trở lại đóng phim điện ảnh dài của ông sau 24 năm.

Mang di chứng kéo dài từ những gì trải qua trong cuộc tổng đình công và đợt trấn áp bằng vũ lực, Ho-seok cuối cùng vẫn không thể mở lời ngay cả trong buổi trị liệu tâm lý mà anh phải khó khăn lắm mới tìm đến, đồng thời từ chối phỏng vấn cho phim tài liệu. Nói về Ho-seok, người có nội tâm đã trở nên trống rỗng, Sul Kyung-gu gọi anh là “người có cơ thể trở thành ngôn ngữ”. Chỉ khi đứng trước máy quay của Ye-ji, Ho-seok mới trút ra cơn giận dồn nén. Bởi anh biết mình chỉ có thể sống tiếp nếu tự giãi bày tất cả.

Suýt không thể tham gia 〈Tình yêu có thể〉 vì trùng lịch, Sul Kyung-gu đã trằn trọc suy nghĩ rồi tự mình giải quyết vấn đề và quay trở lại. Theo lời anh, đó là vì anh sẽ “phát điên” nếu vai diễn từng được mời lại do một diễn viên khác đảm nhận. Lý do “đơn giản là đạo diễn Lee Chang-dong”. Nói rằng “hình như tôi đã rất nhớ cái mùi hương ấy”, Sul Kyung-gu nhớ lại trường quay lần này là nơi “rất ấm áp và dễ chịu”. Dưới đây là những chia sẻ của anh trong cuộc phỏng vấn diễn ra ngày 9/11 tại một địa điểm ở quận Jongno, Seoul.

Ngay sau buổi chiếu ra mắt 〈Tình yêu có thể〉 tại Liên hoan phim Venice, anh đã khóc rất nhiều cùng diễn viên Zo In-sung. Anh có thể chia sẻ lý do không?

Trước khi đi Venice, chúng tôi có buổi chiếu kiểm tra kỹ thuật ở Hàn Quốc, rồi cùng uống vài ly và nói về cảm nhận sau khi xem. Ai cũng cảm nhận bộ phim rất rõ. Đặc biệt, mọi người nói rằng khi nhìn mặt trăng, đến tận lúc ấy họ vẫn chưa thể bình tâm lại. Thế nên tôi nghĩ: “Hóa ra chỉ mình mình chưa xem được như vậy, chỉ mình mình bỏ lỡ điều gì đó sao?”. Rồi tôi đến Venice, và có lẽ vì xem lần thứ hai nên lúc đó tôi đã tập trung theo dõi bộ phim. Xem lần thứ hai, phải nói thế nào nhỉ, có điều gì cứ thế thấm vào lòng. Màn hình cứ chiếu hình ảnh mặt trăng và nước mắt tôi trào ra. Tôi cũng không biết tại sao. Đó lại chính là cảnh kết, nên khi phần danh đề chạy lên, mọi người vỗ tay và đèn bật sáng, tôi vội lau nước mắt nhưng trong khoảng thời gian ngắn ngủi ấy vẫn không thể bình tĩnh lại. Đúng lúc đó, ngày 〈Tình yêu có thể〉 được công chiếu tại Venice là 7/9, cũng chính là ngày chúng tôi quay cảnh đầu tiên ở Goheung một năm trước. Rồi những hình ảnh trường quay trải ra như một thước phim toàn cảnh, khiến lòng tôi cứ thấy lạ lắm. Thế nên tôi đã khóc, và may là In-sung ngồi bên cạnh cũng khóc cùng nên tôi được an ủi. Trong lòng tôi lúc ấy lại nghĩ: “Chết rồi, không biết sẽ bị trêu đến mức nào đây”.

Điều gì mang tính quyết định khiến anh tham gia bộ phim này? Và khi tiếp cận kịch bản, ấn tượng đầu tiên của anh về nhân vật Ho-seok là gì?

Lý do rất đơn giản, đó là đạo diễn Lee Chang-dong. Vì suýt không tham gia được do không khớp lịch, trong đầu tôi chỉ có suy nghĩ rằng mình phải làm, nên nội dung kịch bản cũng không còn quan trọng. Ông có giải thích sơ qua nhưng tôi chẳng nghe lọt tai, chỉ nghĩ phải xoay xở chuyện này thế nào. Vài tuần nữa tôi phải quay loạt phim Netflix 〈Chuột đồng〉, vậy phải mở lời ra sao đây. Đạo diễn và giám đốc Lee Joon-dong cứ nói “Lần này chắc không làm được rồi”, khiến tôi muốn phát điên. Thế nên lúc ra về, tôi để lại một câu: “Tôi sẽ giải quyết rồi quay lại”. Tôi suy nghĩ khoảng 3 ngày mà không ngủ được. Tôi đã nhờ đạo diễn Kim Hong-sun của 〈Chuột đồng__ giúp. Ông suy nghĩ rồi nói: “Tôi sẽ thử, tôi sẽ tìm mọi cách xem sao”. Nhờ vậy tôi mới tham gia được, và thậm chí tôi còn chẳng hỏi xin đạo diễn Lee Chang-dong kịch bản. Rồi ông bảo: “Cậu không quan tâm nội dung à? Các diễn viên khác đều đọc sách (kịch bản), trao đổi hết cảm nhận rồi, mà cậu lại không quan tâm thế sao?”. (Cười) Thế là mãi sau tôi mới nhận kịch bản. Khi đọc kịch bản của ông, vẫn như mọi khi, tôi lại có cảm giác vừa đọc một cuốn tiểu thuyết để lại dư âm rất lâu. Giám đốc Lee Joon-dong gọi điện hỏi tôi thấy thế nào, tôi đang định trả lời thì ông bảo đang bật loa ngoài và đạo diễn ở ngay bên cạnh. Tôi chỉ nói: “Thì, đúng là phim của đạo diễn rồi còn gì”. “Giống một cuốn tiểu thuyết.” Cách diễn đạt của tôi là vậy. Tôi không dùng những lời hoa mỹ to tát mà chỉ nói mộc mạc thế thôi. Tôi cũng chưa suy nghĩ quá sâu về Ho-seok. Ban đầu, ở bề mặt, tôi chỉ nghĩ đây là một công nhân bị sa thải và bị đồng nghiệp làm tổn thương. Lúc đọc thì tôi chỉ nghĩ đến thế, rồi khi ngày quay đến gần mới suy nghĩ thêm về nhân vật.

Anh từng nói khi đóng 〈Kẹo bạc hà〉, áp lực quá lớn khiến anh thậm chí bỏ chạy. Nhưng giờ anh lại muốn làm việc cùng đạo diễn đến mức nếu không được thì còn thấy tức giận. Với anh, sức hút lớn nhất của đạo diễn Lee Chang-dong là gì?

Ông có một mùi hương rất riêng. Nếu cho tôi xem phim mà bỏ tên đi, tôi nghĩ mình vẫn nhận ra đó là phim của đạo diễn Lee Chang-dong. Mùi hương của ông, rồi cả bầu không khí ở trường quay. Có lẽ tôi đã nhớ và yêu cái mùi hương ấy.

Anh đã trăn trở suốt ba ngày rồi tự mình giải quyết vì lo không thể đóng 〈Tình yêu có thể〉. Điều đó cho thấy việc tham gia phim của đạo diễn Lee Chang-dong có ý nghĩa đặc biệt với anh. Với Sul Kyung-gu, điều đó mang ý nghĩa như thế nào?

Điều này thực sự có thể rất trẻ con, nhưng nếu là vai không được mời đến tôi thì chẳng sao cả. Nếu đạo diễn làm phim, tôi sẽ nghĩ “Cuối cùng ông cũng làm rồi”, thực sự vui mừng và thích thú. Nhưng nếu một vai từng mời tôi mà tin tuyển diễn viên lại đăng tên người khác, chắc tôi sẽ phát điên, nên tôi đã cố tìm mọi cách giải quyết. Lý do đơn giản là đạo diễn Lee Chang-dong. Hình như tôi đã rất nhớ cái mùi hương ấy. Mùi hương của Lee Chang-dong, mùi hương của điện ảnh, một bầu không khí nào đó ở trường quay. Bầu không khí không thoải mái ấy. Nhưng lần này lại không hề khó chịu. Về cá nhân, việc đóng vai Ho-seok tất nhiên có những điều khiến tôi không thoải mái. Nhưng bầu không khí trường quay thì rất ấm áp và dễ chịu. Lần đầu tiên là vậy. Tôi cũng không biết đó là gì. Do-yeon (Jeon) nói đó là nhờ sức mạnh của Zo In-sung và Cho Yeo-jeong, và chắc chắn có điều ấy. Hai người có nguồn năng lượng đó, nhưng tôi thì không thể đứng ra dẫn dắt như vậy. Trường quay vui nên tôi cũng tận hưởng, nhưng tôi không thể là người dẫn dắt không khí ấy. Trước đây, cho đến tận khi quay 〈Ốc đảo〉, đạo diễn Lee Chang-dong vẫn không ngủ được trong thời gian làm phim. Khi ấy nhà ông gần nhà tôi nên ông đi cùng xe tôi, nhưng chưa lần nào tôi nghe ông nói mình đã ngủ. Vậy mà lần này, ngay buổi quay đầu tiên, ông đã ngủ được. Ông nói: “Này, tôi ngủ được rồi”. Ông cũng không biết tại sao mình ngủ được, nhưng bảo rằng có điều gì đó khiến lòng nhẹ nhõm hơn. Chẳng biết vì sao nữa. Không biết đây có phải một thay đổi lớn của đạo diễn không, chắc phải sớm quay tác phẩm tiếp theo để xem sao. Xem lúc ấy ông có tiếp tục ngủ ngon không.

Ho-seok là nhân vật gần như không có lời thoại. Hẳn anh đã phải thể hiện cảm xúc bằng gương mặt và cử chỉ nhiều hơn lời nói.

Suy cho cùng, tôi thấy Ho-seok là người nói bằng cơ thể. Đạo diễn bảo “hãy cảm nhận” chứ không nói “hãy thể hiện”, nên tôi nghĩ chỉ cần bản thân cảm nhận được là đủ. Không nói bằng lời thì cơ thể phải lên tiếng chứ. Dù điều đó có được nhìn thấy hay không, dù chỉ ở trong góc hay đứng ra phía trước, tôi nghĩ mình đã diễn với suy nghĩ rằng cơ thể cứ thế cất lời. Cảm xúc của Ho-seok quá phức tạp, trộn lẫn và rối bời, nên dường như lời nói không thể gánh nổi lòng anh ấy. Vì vậy, anh ấy là người có cơ thể trở thành ngôn ngữ.

Anh nói khi mới nhận kịch bản, anh chỉ nghĩ Ho-seok là một công nhân bị sa thải và bị đồng nghiệp làm tổn thương. Trong quá trình quay, suy nghĩ và cách lý giải của anh về Ho-seok đã thay đổi thế nào?

Đạo diễn vốn không quay như vậy, nhưng vì thời tiết nên chúng tôi đã quay ngược thứ tự. Bởi Jeon Do-yeon và Zo In-sung phải xuống biển. Với 〈Ốc đảo〉, chúng tôi thực sự quay toàn bộ theo trình tự từ cảnh đầu tiên. Nếu có thể, ông luôn cố quay theo diễn tiến câu chuyện, nhưng lần này ông bảo không làm vậy được, khiến tôi rất sốc. “Thế này thì phải diễn cảm xúc đoạn kết ra sao đây, khi trước đó còn chưa quay gì cả?”. Tôi thật sự lo rất nhiều, nhưng ngược lại, quay xong rồi thì dường như chính lúc ấy các diễn viên lại gắn kết hẳn với nhau. Vì quay những cảm xúc lớn trước nên trái lại, tôi thấy nhân vật Ho-seok rõ hơn khá nhiều. Thể hiện những cảm xúc mạnh trước rồi, những cảm xúc ở phần trước đó được bồi đắp cho phù hợp với chúng. Trường hợp của tôi, ngay đầu tiên ông đột nhiên bảo quay trước cảnh ở khe suối, vốn không có trong kế hoạch hay lịch quay, nên khi chưa làm được gì ở giai đoạn đầu, tôi đã bất ngờ chạy giữa khe suối rồi. Cảnh ấy đúng là phải vùng vẫy bằng cả cơ thể, tôi biết sẽ không làm được và quả nhiên diễn không tốt. Nhưng tôi đã nói với ông rằng thật sự rất may vì đã thử làm cảnh ấy. Chính vì từng thử nên vài tuần sau, khi quay lại cảnh đó, dường như lúc ấy tôi mới nhận được tín hiệu đạt. Đó là nhờ trước đó đã thử rồi. Dù để sau mới quay, nếu khi ấy là lần đầu thì có lẽ tôi sẽ không biết phải làm gì và không thể kham nổi. Vì thế, về sau khi quay cảnh mình bị đánh, tôi còn nói với đạo diễn: “Nếu tôi thể hiện như trong tưởng tượng mình đã đánh ai đó thì sao?”, rồi cũng nói: “Ngược lại, nếu thể hiện việc mình bị đánh một cách bạo liệt, như thể mình đang dùng bạo lực với ai đó, thì sao?”. Trái lại, việc quay phần sau trước đã giúp tôi định hình nhân vật nhiều hơn hẳn. Bởi tôi đã quay những cảnh nặng trước rồi.

※Cuộc phỏng vấn Sul Kyung-gu về 〈Tình yêu có thể〉 tiếp tục ở phần 2.